Ocena ryzyka zawodowego – laborant

Środki profilaktyczne

1. 1.Stężone kwasy i zasady otwierać, przelewać, rozcieńczać i ogrzewać wyłącznie pod sprawnym dygestorium, z opuszczoną szybą; przepływ powietrza w dygestorium sprawdzać przy każdym uruchomieniu (wskaźnik lub pasek bibuły) i okresowo mierzyć w terminach producenta, a wynik zapisywać.Podstawa: § 34 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; art. 227 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy
2. 2.W odległości nie większej niż 20 m od stanowisk, na których przelewa się lub rozcieńcza substancje żrące, zapewnić natrysk ratunkowy do obmycia całego ciała i osobny natrysk (płuczkę) do przemywania oczu, zasilane wodą nieogrzewaną i uruchamiane jednym ruchem; ich działanie sprawdzać co najmniej raz w tygodniu (dobra praktyka) i zapisywać.Podstawa: § 103 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Kwas zawsze wlewać do wody, małymi porcjami i z mieszaniem, nigdy odwrotnie; do pipetowania używać wyłącznie pipet z gruszką lub pipet automatycznych – pipetowanie ustami jest zakazane; każde naczynie z roztworem opisać (nazwa, stężenie, data, osoba), a odczynników nie przechowywać w opakowaniach po żywności.Podstawa: § 94 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 6 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych
4. 4.Butle szklane z kwasami przewozić na wózku lub w koszu ochronnym z uchwytami, nie nieść ich przed sobą ani pod pachą; jedna osoba przenosi ręcznie naczynie z cieczą żrącą o masie łącznej najwyżej 25 kg (mężczyzna) lub 10 kg (kobieta). Kwasy i zasady przechowywać na najniższych półkach, w wannach ociekowych, oddzielnie od siebie.Podstawa: § 20 ust. 1–⁠4 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 70 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 93 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
5. 5.Wydać fartuch laboratoryjny z bawełny lub materiału niepalnego, okulary ochronne z osłonami bocznymi (do każdej pracy w laboratorium), osłonę twarzy i fartuch kwasoodporny do przelewania i rozcieńczania stężonych kwasów i zasad, rękawice dobrane do odczynnika według karty charakterystyki (np. nitrylowe, neoprenowe, butylowe); fartuchów skażonych odczynnikami pracownik nie pierze w domu – pranie zapewnia pracodawca.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; art. 237¹⁰ § 1–⁠2 Kodeksu pracy; zał. nr 2 § 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Na stanowisku trzymać tylko ilość cieczy łatwopalnych potrzebną na jedną zmianę, w szczelnie zamkniętych, opisanych naczyniach zabezpieczonych przed stłuczeniem; zapas przechowywać w szafie na ciecze palne z wentylacją lub w oddzielnym magazynie, a nie w piwnicy, na strychu ani na korytarzu. Odczynniki łatwopalne wymagające chłodzenia trzymać tylko w lodówce przeznaczonej do tego przez producenta (bez źródeł iskrzenia we wnętrzu).Podstawa: § 7 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 rozporządzenia MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów; § 7 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów; § 99 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Rozpuszczalniki ogrzewać tylko w łaźni wodnej, na płycie zamkniętej lub w czaszy grzejnej pod dygestorium, nigdy otwartym płomieniem; przed użyciem palnika usunąć ze stanowiska ciecze łatwopalne. Zakaz palenia tytoniu i używania otwartego ognia w laboratorium poza stanowiskami do tego przeznaczonymi.Podstawa: § 10 ust. 2 pkt 1–⁠2 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenie MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
3. 3.W laboratorium umieścić gaśnicę odpowiednią do gaszenia cieczy i urządzeń elektrycznych (np. śniegową lub proszkową) i koc gaśniczy przy wyjściu; dostępu do gaśnic, wyłączników prądu i zaworów gazu nie zastawiać. Czyściwo nasączone rozpuszczalnikami wrzucać do zamykanego pojemnika z materiału niepalnego i usuwać z laboratorium co najmniej raz na dobę.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 18 lit. a i f rozporządzenie MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów; § 46 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 209¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przed użyciem oglądać szkło; naczynia pęknięte, wyszczerbione i porysowane wycofywać. Węże i korki nakładać po zwilżeniu, trzymając rurkę blisko końca przez szmatkę lub w rękawicach odpornych na przecięcie; do ogrzewania używać wyłącznie szkła żaroodpornego.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 45 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Stłuczkę zbierać szczotką i szufelką lub szczypcami do sztywnego, opisanego pojemnika na szkło; szkła z resztkami odczynników nie myć ręcznie przed wstępnym opłukaniem; w laboratorium z dużą ilością szkła stosować zmywarkę laboratoryjną.Podstawa: § 46 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Przy myciu szkła i nakładaniu węży używać rękawic odpornych na przecięcie i na stosowane środki myjące.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przy stanowiskach grzejnych przechowywać szczypce do tygli i zlewek oraz rękawice chroniące przed ciepłem; gorące naczynia odstawiać na podkładki żaroodporne w miejscu oznaczonym, a nie na krawędź stołu.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 16 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Urządzeń grzewczych pracujących z odczynnikami nie pozostawiać bez nadzoru, chyba że instrukcja producenta na to pozwala; do cieczy ogrzewanych dodawać kamyczki wrzenne, a płyty i suszarki z uszkodzonym termostatem wycofywać z użycia.Podstawa: § 59 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 58 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Wyznaczyć stałe punkty poboru próbek osiągalne z podłogi lub z podestów z balustradami (zawory próbkowe, okienka rewizyjne), z dojściem poza drogami wózków; laborant nie sięga do pracującej maszyny – próbkę z linii pobiera przy zatrzymanej maszynie albo przez punkt poboru, w uzgodnieniu z operatorem.Podstawa: § 47 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 18 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Do wnętrza zbiorników, silosów, studzienek i kanałów laborant nie wchodzi; próbki z nich pobiera z zewnątrz próbnikiem na drążku lub linie. Praca wewnątrz takich przestrzeni wymaga pisemnego pozwolenia, badania powietrza na zawartość tlenu i substancji niebezpiecznych oraz asekuracji drugiej osoby.Podstawa: § 85 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 86 ust. 1–⁠3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 87 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 225 § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Do pobierania próbek na hali i placu wydać obuwie ochronne, kamizelkę ostrzegawczą, a tam, gdzie wymaga tego oznakowanie strefy – hełm, okulary i ochronniki słuchu; do pobierania gorących lub żrących próbek – rękawice i osłonę twarzy.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Rozlane ciecze zbierać od razu sorbentem lub ściągaczką; przewody prowadzić w korytach lub nad stołami; skrzynek i kanistrów nie odstawiać w przejściach. Podłoga w laboratorium ma być nieśliska i odporna na stosowane odczynniki.Podstawa: § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Przewody i obudowy aparatury oglądać przed użyciem; urządzenie zalane lub uszkodzone wyłączyć, oznaczyć i wycofać z użycia do naprawy przez osobę z kwalifikacjami; gniazda przy zlewach i łaźniach zabezpieczyć wyłącznikiem różnicowoprądowym.Podstawa: § 58 ust. 1–⁠3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 19 pkt 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Prowadzić spis odczynników i mieszanin stwarzających zagrożenie z aktualnymi kartami charakterystyki dostępnymi w laboratorium; na tej podstawie ustalić, które prace wolno wykonywać tylko pod dygestorium, jakie rękawice i ochrony dróg oddechowych stosować i jak postępować przy rozlaniu. Tam, gdzie metoda badawcza na to pozwala, zastępować odczynniki bardziej szkodliwe mniej szkodliwymi.Podstawa: § 2 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 3 ust. 1 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 7 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 92 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić w laboratorium wentylację mechaniczną bez recyrkulacji powietrza oraz dygestoria lub odciągi miejscowe przy stanowiskach, na których wydzielają się pary lub gazy; urządzenia wentylacyjne utrzymywać w stałej sprawności. W pomieszczeniu, w którym mogą się wydzielić substancje toksyczne lub tworzące mieszaniny wybuchowe, zapewnić sygnalizację zagrożenia, sprzęt gaśniczy, środki neutralizujące i łączność na wypadek awarii.Podstawa: § 32 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 34 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 97 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 227 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy
3. 3.Na podstawie rozpoznania (rodzaj odczynników, ilości, czas pracy poza dygestorium) wskazać czynniki chemiczne, dla których akredytowane laboratorium wykona pomiary stężeń na stanowisku – pierwszy pomiar w ciągu 30 dni od rozpoczęcia działalności; dalej co 2 lata (stężenie powyżej 0,1 do 0,5 NDS) albo co rok (powyżej 0,5 NDS) i po każdej zmianie metod lub wyposażenia. Wyniki udostępnić pracownikom.Podstawa: § 2 ust. 1 rozporządzenia MZ z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy; § 3, § 4, § 7 i § 14 rozporządzenia MZ z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy; art. 227 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy
4. 4.Opracować procedurę postępowania przy rozlaniu odczynnika i wydzieleniu się gazu (kto ewakuuje pomieszczenie, gdzie jest zestaw do neutralizacji i sorbent, kiedy wzywać straż pożarną) i przećwiczyć ją z pracownikami co najmniej raz w roku (przyjęcie oceny); do usuwania dużych rozlań wchodzą tylko osoby w odpowiednich środkach ochrony.Podstawa: § 11 ust. 1–⁠2 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 12 ust. 1–⁠4 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych

Środki profilaktyczne

1. 1.Stanowisko komputerowe urządzić poza strefą pracy z odczynnikami (osobny stół lub pomieszczenie biurowe), z monitorem ustawionym górną krawędzią na wysokości oczu i krzesłem z regulacją; przy pracy z monitorem przez co najmniej połowę dnia pracy zapewnić 5 minut przerwy po każdej godzinie albo przeplatanie z innymi pracami i okulary korygujące, jeżeli zaleci je lekarz.Podstawa: § 4 rozporządzenia w sprawie stanowisk z monitorami ekranowymi; § 7 rozporządzenia w sprawie stanowisk z monitorami ekranowymi; § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie stanowisk z monitorami ekranowymi; zał. pkt 2.2 i 5.1 rozporządzenia w sprawie stanowisk z monitorami ekranowymi

Środki profilaktyczne

1. 1.Przy stołach laboratoryjnych zapewnić krzesła lub taborety laboratoryjne z regulacją wysokości i podnóżkiem, a przy dygestorium – możliwość pracy na siedząco; przy dużej liczbie pipetowań stosować pipety elektroniczne lub wielokanałowe i przeplatać pipetowanie z innymi czynnościami.Podstawa: § 49 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Ustalić na piśmie, kto decyduje o zwolnieniu partii przy wyniku niezgodnym, i realne czasy wykonania analiz; nie skracać czasu przewidzianego w metodzie (np. studzenia, odparowania pod dygestorium) pod presją produkcji.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 237¹¹ᵃ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Spisać i przekazać pracownikom zasady przeciwdziałania mobbingowi i zgłaszania konfliktów; od 5.11.2026 r. pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ujmuje je w regulaminie (najpóźniej do 5.05.2027 r.).Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy; art. 94³ᵃ § 1 Kodeksu pracy