Ocena ryzyka zawodowego – krawiec / szwaczka

Środki profilaktyczne

1. 1.Każdą maszynę szwalniczą użytkować z osłoną palców przy igle (kabłąk lub osłona przy stopce), a jeśli producent ją przewiduje – także z przezroczystą osłoną oczu przy igielnicy; pas napędowy i koło pasowe maszyny przemysłowej muszą być osłonięte. Osłon nie zdejmować na stałe ani nie odginać.Podstawa: § 15 ust. 3–⁠4 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 55 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 56 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Igłę, stopkę i szpulkę wymieniać, maszynę nawlekać, czyścić i oliwić tylko po wyłączeniu silnika wyłącznikiem, a przy dłuższych pracach – po wyjęciu wtyczki z gniazda; samo zdjęcie stopy z pedału nie wystarcza, bo pedał łatwo nacisnąć przypadkiem.Podstawa: § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 17 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
3. 3.Materiał prowadzić dłońmi płasko po obu stronach stopki, palcami nie bliżej igły niż krawędź stopki; szpilki wyjmować przed stopką i odkładać do poduszki lub na magnes (igła łamie się na szpilce, a odłamek może trafić w oko); igłę dobierać do grubości materiału i od razu wymieniać tępą lub skrzywioną.
4. 4.Przy maszynach nie pracować w luźnych rękawach, szalach i z długimi wisiorkami; długie włosy związać i schować pod opaskę lub czepek – mogą zostać pochwycone przez koło ręczne, nawijacz szpulki lub pas napędowy.Podstawa: § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
5. 5.Przed dopuszczeniem do samodzielnej pracy na maszynie przemysłowej przeszkolić pracownika na tej maszynie: regulacja prędkości i pedału, nawlekanie i wymiana igły przy wyłączonym silniku, usuwanie zaplątanej nici, działanie osłon.Podstawa: § 11 ust. 1 i 6 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP; § 32 pkt 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Overlocki i dziurkarki użytkować z osłoną noża; pokrywę przednią, chwytacze i nóż odsłaniać tylko przy wyłączonym silniku; ścinków spod noża nie usuwać palcami, lecz pędzelkiem.Podstawa: § 15 ust. 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Noże w overlockach i maszynach specjalnych wymienia lub ostrzy osoba przeszkolona w tym zakresie (mechanik maszyn szwalniczych lub wyznaczony pracownik) według instrukcji producenta; tępego noża nie wspomagać dociskaniem materiału palcami.Podstawa: § 32 pkt 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Używać noży krążkowych z osłoną ostrza zamykaną samoczynnie lub przyciskiem i kroić nimi na macie do cięcia, prowadząc nóż od siebie wzdłuż linijki z uchwytem; ostrze zamykać przy każdym odłożeniu noża.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Szpilki trzymać w poduszce lub na magnesie, nie w ustach i nie wpięte we własną odzież; po przymiarce zebrać szpilki z odzieży i podłogi (np. magnesem); przed przeróbką sprawdzić kieszenie odzieży klienta.
3. 3.Nożyce, noże i rozpruwacze odkładać w stałe miejsce na stole (stojak, pojemnik), nie do kieszeni; tępe nożyce oddawać do ostrzenia, bo wymagają większej siły i częściej się ześlizgują.Podstawa: art. 211 pkt 3 Kodeksu pracy
4. 4.W pracowni trzymać apteczkę z opatrunkami i plastrami, wyznaczyć osobę do udzielania pierwszej pomocy i podać pracownikom jej imię i nazwisko oraz telefon.Podstawa: art. 209¹ § 1 Kodeksu pracy; art. 207¹ § 1 pkt 3 Kodeksu pracy; § 44 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Stół lub deska do prasowania stabilna, z podstawką (płytą odkładczą) na żelazko; przewód zasilający i wąż parowy prowadzić na wysięgniku lub zawieszce nad stołem, tak aby nie zaczepiały o krawędź stołu i nie ściągały żelazka.Podstawa: § 16 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
2. 2.Strumienia pary nie kierować na dłoń ani na inne osoby; przy prasowaniu na wieszaku lub manekinie trzymać dłoń z boku strumienia albo używać rękawicy do prasowania; nie prasować odzieży założonej na kliencie.
3. 3.Wodę do zbiornika żelazka dolewać po wyłączeniu urządzenia i jego ostygnięciu, a do wytwornicy pary – dopiero po spadku ciśnienia, w sposób podany w instrukcji producenta.Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Sprawdzić w dokumentacji wytwornicy (tabliczka znamionowa, instrukcja) pojemność kotła. Kocioł parowy o pojemności większej niż 2 litry, także elektryczny, jest urządzeniem objętym dozorem technicznym: urządzenie prasowalnicze z kotłem do 10 litrów – dozór uproszczony (UDT nie wydaje decyzji zezwalającej na eksploatację), powyżej 10 litrów – dozór pełny (eksploatacja tylko na podstawie decyzji UDT, rewizja zewnętrzna co rok, rewizja wewnętrzna i próba ciśnieniowa co 10 lat). Wytwornica z kotłem o pojemności do 2 litrów nie podlega dozorowi technicznemu – obsługuje się ją według instrukcji producenta. Dokumentację producenta i dokumenty dozorowe przechowywać przy urządzeniu; w razie wątpliwości formę dozoru ustalić z UDT.Podstawa: § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenie RM z 7.12.2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu; zał. nr 1 lp. 12–⁠13 rozporządzenia MRiT z 17.12.2021 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla niektórych urządzeń ciśnieniowych; art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r. o dozorze technicznym
2. 2.Wytwornicę obsługiwać według instrukcji producenta: korka wlewu nie odkręcać, dopóki manometr lub kontrolka nie pokaże spadku ciśnienia; kocioł odkamieniać i płukać w terminach producenta; nie blokować zaworu bezpieczeństwa; wąż parowy z pęknięciem lub nieszczelnym złączem wymienić przed dalszą pracą.Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 27 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
3. 3.Przed pierwszym użyciem wytwornicy przeszkolić pracownika z instrukcji producenta: napełnianie, sprawdzanie spadku ciśnienia, odkamienianie, postępowanie przy wycieku pary.Podstawa: § 32 pkt 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Ustalić z elektrykiem lub zarządcą budynku, czy obwody gniazd w pracowni są chronione wyłącznikiem różnicowoprądowym (RCD); jeśli nie – zlecić jego montaż. Mieć aktualny protokół okresowej kontroli instalacji elektrycznej (co najmniej raz na 5 lat; obowiązek właściciela lub zarządcy budynku).Podstawa: art. 215 pkt 1 Kodeksu pracy; art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane
2. 2.Przed pracą oglądać przewody i wtyczki żelazek, maszyn i lamp; urządzenie z uszkodzoną izolacją, iskrzące lub zalane wyłączyć, oznaczyć i oddać do naprawy osobie z kwalifikacjami; stanowisk nie zasilać z kilku połączonych rozgałęźników.Podstawa: art. 211 pkt 3 Kodeksu pracy; § 19 pkt 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przejścia między maszynami i stołami utrzymywać wolne od bel, kartonów i stojaków; przewody prowadzić przy ścianie, nad stołem lub w osłonach; ścinki i szpilki zbierać z podłogi na bieżąco.Podstawa: § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić obuwie robocze zakryte, na płaskiej podeszwie antypoślizgowej – chroni też stopy przed upuszczonymi nożycami i szpilkami.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Wyposażyć pracownię w gaśnice: w lokalu usługowym (strefa zakwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi) i w szwalni lub magazynie tkanin o obciążeniu ogniowym ponad 500 MJ/m² – co najmniej 2 kg środka gaśniczego na każde 100 m², w pozostałych strefach produkcyjnych – na każde 300 m²; gaśnice rozmieścić przy wyjściach, tak aby do najbliższej było nie więcej niż 30 m, z wolnym dojściem szerokości co najmniej 1 m.Podstawa: § 32 ust. 1–⁠3 rozporządzenia MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów; § 33 rozporządzenia MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
2. 2.Po pracy wyłączać z gniazd żelazka, wytwornice i maszyny; żelazko odstawiać na podstawkę, nigdy płasko na tkaninę; tkanin, ścinków i opakowań nie składować bliżej niż 0,5 m od żelazek, wytwornic, lamp i grzejników.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 7 i pkt 8 lit. a rozporządzenie MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
3. 3.Drogi ewakuacyjne i wyjście z pracowni utrzymywać wolne od stojaków z odzieżą, bel tkanin i kartonów, zapewnić dostęp do gaśnic i tablicy elektrycznej; wyznaczyć pracownika do działań przeciwpożarowych i ewakuacji i podać pozostałym jego dane kontaktowe.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 11 i pkt 18 lit. a i f rozporządzenie MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów; art. 209¹ § 1 pkt 2 lit. b Kodeksu pracy; art. 207¹ § 1 pkt 3 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Ścinki, nitki i pył z maszyn i stołów usuwać odkurzaczem lub pędzelkiem, nie zdmuchiwać ich ustami ani sprężonym powietrzem; podłogę sprzątać codziennie na wilgotno lub odkurzaczem z filtrem, ścinki wynosić codziennie.Podstawa: § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić wymianę powietrza w pracowni (wentylacja mechaniczna albo regularne wietrzenie); w szwalni z wieloma overlockami stosować maszyny z odsysaniem ścinków i pyłu przy nożu.Podstawa: § 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 14 ust. 4 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
3. 3.Przeprowadzić rozpoznanie źródeł pyłu (ilość krojonych i szytych tkanin, liczba overlocków, wentylacja) i na tej podstawie zdecydować o pomiarze stężenia pyłu; najwyższe dopuszczalne stężenie pyłów organicznych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego wynosi 4 mg/m³ frakcji wdychalnej i 2 mg/m³ frakcji respirabilnej. W szwalni, w której przez całą zmianę kroi się i szyje bawełnę, len lub wełnę, zlecić pomiar akredytowanemu laboratorium w ciągu 30 dni od rozpoczęcia działalności; w małej pracowni z kilkoma maszynami rozpoznanie zwykle wykazuje, że pomiar nie jest potrzebny – zapisać uzasadnienie.Podstawa: § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia MZ z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy; zał. nr 1 poz. 483 NDS
4. 4.Na skierowaniu wpisać pył organiczny z tkanin (bawełna, len, wełna) – lekarz wykonuje wtedy spirometrię; pracownik zgłasza przewlekły kaszel, duszność lub katar nasilające się w pracy.Podstawa: art. 229 § 4a Kodeksu pracy; zał. nr 1 cz. II lp. 8 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich pracowników

Środki profilaktyczne

1. 1.W szwalni i w pracowni z kilkoma maszynami przemysłowymi zlecić akredytowanemu laboratorium pomiar hałasu na stanowiskach w ciągu 30 dni od rozpoczęcia działalności lub uruchomienia nowych maszyn, porównać wynik z wartościami dopuszczalnymi i przekazać go pracownikom. W pracowni z jedną lub dwiema maszynami rozpoznanie może wykazać, że pomiar nie jest potrzebny – zapisać uzasadnienie. Wynik jest potrzebny także do oceny pracy kobiety w ciąży (65 dB) i młodocianego (80 dB).Podstawa: § 3 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia MZ z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
2. 2.Przy wymianie maszyn wybierać maszyny z silnikiem bezpośrednim (serwo), który pracuje tylko podczas szycia; maszyny konserwować i smarować według instrukcji producenta, dokręcać luźne osłony, a stoły maszyn stawiać na podkładkach tłumiących drgania.Podstawa: § 5 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne
3. 3.Jeżeli pomiar wykaże przekroczenie progu działania, udostępnić ochronniki słuchu, a przy osiągnięciu wartości dopuszczalnej – nadzorować ich noszenie i wdrożyć program ograniczania hałasu.Podstawa: § 5 ust. 2 i § 6 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne

Środki profilaktyczne

1. 1.Zebrać karty charakterystyki odplamiaczy, klejów i środków do impregnacji, sporządzić ich spis i zaznaczyć preparaty łatwopalne (H222, H225), uczulające (H317) i inne niebezpieczne; tam, gdzie wystarczają, stosować odplamiacze wodne zamiast rozpuszczalnikowych.Podstawa: § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 7 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 41 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Odplamiacze i kleje w aerozolu stosować w małych ilościach, przy otwartym oknie lub włączonej wentylacji, z dala od żelazek i grzejników; butelki zamykać od razu; nasączone szmatki wyrzucać do zamykanego pojemnika z materiału niepalnego i opróżniać go co najmniej raz na dobę.Podstawa: § 6 ust. 1 pkt 6 i 7 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 46 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Do odplamiania i oliwienia maszyn wydać rękawice nitrylowe; po oliwieniu wytrzeć nadmiar oleju z płytki ściegowej, zanim zacznie się szyć.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przy każdej maszynie zapewnić krzesło z regulacją wysokości siedziska i z oparciem; wysokość krzesła i blatu ustawić tak, aby przedramiona leżały swobodnie na blacie, a pedał tak, aby stopa naciskała go bez wysuwania nogi.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 49 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Stół krojczy i deskę do prasowania ustawić na wysokości bioder pracownika (regulowane nogi lub podesty), z dostępem do stołu krojczego z dwóch stron, aby przy krojeniu środka nakładu nie kłaść się na blacie.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Przeplatać szycie na maszynie z krojeniem, prasowaniem i przymiarkami; po każdej godzinie ciągłego szycia kilka minut na wstanie i rozruszanie karku i barków; przy co najmniej 6 godzinach pracy – przerwa 15 minut wliczana do czasu pracy.Podstawa: art. 134 § 1–⁠2 Kodeksu pracy; § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
4. 4.Na skierowaniu na badania lekarskie wpisać pracę w wymuszonej pozycji siedzącej i ruchy powtarzalne rąk (szycie, krojenie).Podstawa: art. 229 § 4a Kodeksu pracy; zał. nr 1 cz. V lp. 8 i 9 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich pracowników

Środki profilaktyczne

1. 1.Do krojenia grubych materiałów i długich odcinków stosować nóż krążkowy albo nożyce z dużymi uchwytami i sprężyną otwierającą, do obcinania nici – obcinacze sprężynowe lub obcinak nici w maszynie; nożyce regularnie ostrzyć.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Planować dzień tak, aby te same ruchy rąk nie trwały bez przerwy dłużej niż godzinę: zmieniać szycie, krojenie, prasowanie i prace wykończeniowe; zlecenia przyjmować z terminami, które nie wymagają stałego szycia po godzinach.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Pracownik zgłasza przełożonemu drętwienie, mrowienie lub ból dłoni i nadgarstków; przy nawracających dolegliwościach pracodawca kieruje go do lekarza medycyny pracy przed terminem badania okresowego.Podstawa: art. 229 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przy każdej maszynie i przy stole do szycia ręcznego zapewnić lampę miejscową (np. lampę LED na ramieniu lub listwę oświetlającą igłę) ustawioną tak, aby nie świeciła w oczy, oprócz oświetlenia ogólnego o parametrach z Polskiej Normy; do drobnych prac ręcznych udostępnić lupę z oświetleniem.Podstawa: § 26 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 16 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Na skierowaniu na badania wpisać pracę precyzyjną wymagającą sprawnego wzroku; pracownik zgłasza pogorszenie widzenia przełożonemu.Podstawa: art. 229 § 4a Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić w pracowni temperaturę co najmniej 18 °C (praca siedząca, lekka) i wymianę powietrza; stanowisko prasowania z dużą ilością pary ustawić przy wentylacji wywiewnej lub oknie, z dala od stanowisk szycia.Podstawa: § 30 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić wodę do picia, a gdy temperatura w pracowni z powodu pogody przekracza 28 °C – także napoje chłodne. Od 11.01.2027 r.: gdy z powodu upału temperatura w pomieszczeniu przekroczy 28 °C, pracodawca stosuje rozwiązania techniczne (np. klimatyzacja, osłony okien) lub organizacyjne (dodatkowe przerwy, prasowanie w chłodniejszych godzinach) ustalone po konsultacji z pracownikami (gdy w firmie nie ma komisji bhp – także po opinii lekarza medycyny pracy); w pomieszczeniu nie może być więcej niż 35 °C, a gdy temperatura z powodu pogody przekroczy tę wartość, pracy się nie wykonuje.Podstawa: § 112 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów; § 30a ust. 1–⁠3, 5–⁠7 rozporządzenia MRPiPS z 9.07.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 30a – temperatury maksymalne)

Środki profilaktyczne

1. 1.Terminy zleceń ustalać z zapasem na poprawki; zasady przyjmowania zleceń, przymiarek i reklamacji spisać i podawać klientom przy przyjęciu zlecenia; reklamacje rozpatruje właściciel lub kierownik, a nie pracownik przy kliencie.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Miarę zdejmować i przymiarki prowadzić w przymierzalni z zasłoną lub drzwiami; pracownik uprzedza klienta, gdzie przyłoży miarę, może poprosić o obecność drugiej osoby, a przy niestosownym zachowaniu klienta przerywa przymiarkę i zgłasza to przełożonemu.Podstawa: art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy
3. 3.Przy pracy w punkcie usługowym w pojedynkę ograniczyć gotówkę w kasie, zapewnić telefon z numerem przełożonego, a po zmroku przyjmować klientów tylko na umówione wizyty.Podstawa: art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy
4. 4.Spisać i przekazać pracownikom zasady przeciwdziałania mobbingowi: komu można zgłosić problem (także poza bezpośrednim przełożonym) i w jakim terminie zgłoszenie jest wyjaśniane; zgłoszenia zapisywać. Od 5.11.2026 r. pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ujmuje te zasady w regulaminie pracy albo w osobnym regulaminie (najpóźniej do 5.05.2027 r.).Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy; art. 94³ᵃ § 1 Kodeksu pracy