Ocena ryzyka zawodowego – kierowca osobowy / taxi

Środki profilaktyczne

1. 1.Przed dopuszczeniem do przewozu osób sprawdzić i udokumentować u kierowcy: prawo jazdy kategorii B (przy przewozie taksówką lub na podstawie licencji – wydane w kraju), ważne orzeczenia lekarskie i psychologiczne o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy, a przy przewozie taksówką lub samochodem na podstawie licencji – także brak prawomocnego skazania za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, wolności seksualnej i obyczajności oraz z art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a także brak zakazu wykonywania zawodu kierowcy. Terminy badań prowadzić w jednym zestawieniu.Podstawa: art. 5b ust. 1, art. 5c ust. 1 pkt 4 i 6, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i d, art. 39a ust. 1 pkt 2–⁠4 ustawy z 6.09.2001 r. o transporcie drogowym
2. 2.Przed każdą zmianą kierowca sprawdza samochód według krótkiej listy (opony i ciśnienie, światła, hamulce, wycieraczki, płyny, czystość szyb, działanie zamków drzwi tylnych) i wyposażenie (trójkąt, gaśnica, apteczka, kamizelka); samochód z usterką wpływającą na bezpieczeństwo nie wyjeżdża. Taksówka i pojazd 5–⁠9 osobowy w zarobkowym przewozie osób przechodzą badanie techniczne co roku, a taksometr, jeżeli taksówka go ma, ma ważny dowód legalizacji – terminy pilnuje osoba wyznaczona przez pracodawcę.Podstawa: art. 207 § 2 Kodeksu pracy; art. 81 ust. 6 ustawy z 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym; § 11 ust. 1 pkt 13–⁠14, § 24 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia MI z 31.12.2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia
3. 3.Zakaz kierowania po alkoholu lub środkach działających podobnie wpisać do regulaminu pracy (lub obwieszczenia) i instrukcji stanowiskowej; jeżeli pracodawca chce sprawdzać trzeźwość alkomatem, określa grupę objętą kontrolą, rodzaj urządzenia, czas i częstotliwość kontroli w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu. Kierowca jedzie w zapiętych pasach; przepisy zwalniają z tego obowiązku kierującego taksówką podczas przewożenia pasażera, ale w tej ocenie przyjęto, że kierowca taksówki także zapina pasy, chyba że uzna to za zagrożenie przy konkretnym pasażerze.Podstawa: art. 39 ust. 1 i ust. 2 pkt 3, art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym; art. 22¹ᶜ § 1 i § 10 Kodeksu pracy
4. 4.W tej ocenie przyjęto zasadę firmy: kierowca, który uzna warunki (gołoledź, zamieć, ulewa, mgła) za zbyt niebezpieczne do jazdy, może po zawiadomieniu dyspozytora lub przełożonego wstrzymać kurs i nie ponosi za to konsekwencji; zasadę wpisać do instrukcji stanowiskowej. Gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie (np. niesprawne hamulce), kierowca ma prawo powstrzymać się od pracy, zawiadamiając przełożonego, i nie może ponieść z tego powodu niekorzystnych konsekwencji. Na sezon zimowy samochód ma opony zimowe lub całoroczne (zasada firmy).Podstawa: art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy; art. 210 § 1 i § 2¹ Kodeksu pracy
5. 5.W instruktażu stanowiskowym omówić: jazdę w ruchu miejskim z pasażerami, bezpieczne miejsca zatrzymania i wysiadania, obsługę systemów wspomagających używanego samochodu, postępowanie przy awarii, kolizji, nagłym zasłabnięciu pasażera i agresji. Kierowcę bez doświadczenia w przewozie osób skierować na praktyczny kurs techniki jazdy.Podstawa: § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Zakaz trzymania telefonu lub terminala w ręku podczas jazdy; zlecenia przyjmować, adresy wpisywać i płatności rozliczać tylko na postoju z zaciągniętym hamulcem. Zakaz wpisać do instrukcji stanowiskowej.Podstawa: art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
2. 2.Wyposażyć samochód w stały uchwyt na telefon w polu widzenia kierowcy, poza strefą poduszek powietrznych, oraz zestaw głośnomówiący lub połączenie z systemem multimedialnym; terminal płatniczy podawać pasażerowi na postoju.
3. 3.Dyspozytor i aplikacja nie wymagają od kierowcy reakcji na zlecenie w czasie jazdy z pasażerem; czas na przyjęcie zlecenia ustawić tak, aby kierowca mógł najpierw bezpiecznie się zatrzymać.

Środki profilaktyczne

1. 1.Zatrzymywać się tylko w miejscach dozwolonych, na postojach i w zatokach; kierowca i pasażerowie wysiadają od strony chodnika, a drzwi otwiera się dopiero po sprawdzeniu w lusterku i przez ramię, czy nie nadjeżdża pojazd lub rower.Podstawa: art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
2. 2.W samochodzie kamizelka ostrzegawcza dla kierowcy, zakładana przed wyjściem na jezdnię lub pobocze przy awarii i wypadku; latarka do pracy po zmroku.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Przy awarii: światła awaryjne, kamizelka, trójkąt 30–⁠50 m za samochodem poza obszarem zabudowanym i 100 m na autostradzie i drodze ekspresowej; pasażerowie przechodzą za barierę lub poza jezdnię; na autostradzie, drodze ekspresowej i w nocy kierowca nie naprawia samochodu sam, tylko wzywa pomoc drogową.Podstawa: art. 50 ust. 1–⁠2 ustawy z 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym

Środki profilaktyczne

1. 1.Obuwie robocze z podeszwą antypoślizgową, dostosowane do pory roku, zapewnione przez pracodawcę albo – za zgodą pracownika – własne z ekwiwalentem.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Zatrzymywać się tak, aby drzwi otwierały się na odśnieżony i oświetlony chodnik; zimą w samochodzie szczotka i skrobaczka, a kierowca nie wysiada w pośpiechu na oblodzoną nawierzchnię.

Środki profilaktyczne

1. 1.W samochodzie zestaw do sprzątania: jednorazowe rękawice nitrylowe, worki, ręczniki papierowe, środek dezynfekcyjny, szczypce do podnoszenia znalezionych igieł i twardy pojemnik z zakrętką; po sprzątaniu wymiocin lub krwi umyć ręce i zdezynfekować powierzchnie.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Po zakłuciu igłą: nie wyciskać rany, umyć ją wodą z mydłem, zgłosić przełożonemu i tego samego dnia zgłosić się do lekarza; zdarzenie zgłosić jako wypadek przy pracy.
3. 3.Wietrzyć samochód między kursami, regularnie czyścić klamki, pasy i ekrany dotykowe; wymieniać filtr kabinowy zgodnie z zaleceniem producenta.

Środki profilaktyczne

1. 1.Jednorazowe rękawice nitrylowe w samochodzie do tankowania i mycia wnętrza; przy oblaniu skóry zmyć wodą z mydłem.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Używać środków do mycia z kartą charakterystyki dostępną dla kierowcy; środki przewozić w zamkniętych, oryginalnych opakowaniach zabezpieczonych przed przewróceniem, nie w kabinie pasażerów.Podstawa: § 41 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych
3. 3.Tankować przy wyłączonym silniku i bez palenia tytoniu; pasażerowie przy tankowaniu LPG wysiadają; gaśnica w samochodzie (w tej ocenie przyjęto: z aktualnym przeglądem), a kierowca wie, jak jej użyć.Podstawa: § 11 ust. 1 pkt 14 rozporządzenia MI z 31.12.2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Środki profilaktyczne

1. 1.Przestrzegać limitów dla jednej osoby: mężczyzna do 30 kg przy pracy stałej i do 50 kg przy pracy dorywczej, kobieta do 12 kg i do 20 kg. Pomoc przy bagażu to w tej ocenie praca dorywcza; bagaż cięższy podnoszą wspólnie kierowca i pasażer, a kierowca nie dźwiga sam walizek, których masy nie da się ocenić.Podstawa: § 2 pkt 2, § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
2. 2.W instruktażu pokazać podnoszenie bagażu: stanąć blisko bagażnika, ugiąć kolana, oprzeć walizkę o krawędź bagażnika i wsunąć ją, bez skrętu tułowia i bez sięgania w głąb bagażnika na wyprostowanych rękach.Podstawa: § 5 ust. 1, § 7 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
3. 3.Przy wymianie samochodów wybierać modele z niskim progiem bagażnika; w bagażniku siatka lub pasy do zabezpieczenia bagażu przed przesunięciem.Podstawa: art. 61 ust. 3–⁠4 ustawy z 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym

Środki profilaktyczne

1. 1.Fotel kierowcy z regulacją wysokości, oparcia i podparcia lędźwiowego, regulowana kolumna kierownicy; zawieszenie i opony utrzymywane w dobrym stanie.Podstawa: § 5 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne
2. 2.Czas oczekiwania na zlecenie spędzać częściowo poza samochodem; w instruktażu pokazać ustawienie fotela i kierownicy oraz krótkie ćwiczenia rozciągające na postoju.
3. 3.Jeżeli kierowcy zgłaszają bóle pleców albo trasy prowadzą stale po złych nawierzchniach, zlecić pomiar drgań ogólnych na stanowisku i porównać wynik z progiem działania 0,5 m/s².Podstawa: § 3 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; § 2 ust. 1 rozporządzenia MZ z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Samochód ze sprawną klimatyzacją i ogrzewaniem, serwisowanymi zgodnie z zaleceniami producenta; latem nie zostawiać samochodu na postoju w pełnym słońcu, jeżeli jest miejsce w cieniu.
2. 2.Gdy temperatura w samochodzie z powodu pogody przekracza 28 °C, a przy pracy na otwartej przestrzeni poniżej 10 °C lub powyżej 25 °C, zapewnić bezpłatne napoje w ilości zaspokajającej potrzeby (zapas wody w samochodzie lub zwrot za zakup). Samochód jest stanowiskiem pracy kierowcy w rozumieniu ustawy o czasie pracy kierowców.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 3 i 5, ust. 2 rozporządzenia RM z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów; art. 2 pkt 4 lit. b ustawa z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców
3. 3.Zapewnić kurtkę chroniącą przed deszczem i zimnem do wyjść z samochodu (pomoc przy bagażu, awaria).Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Czas pracy kierowcy do 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo (w systemie równoważnym do 12 godzin na dobę), łącznie z nadgodzinami przeciętnie do 48 godzin tygodniowo; co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie i 35 godzin w tygodniu. Do czasu pracy wlicza się także oczekiwanie na pasażera na postoju, pomoc przy wsiadaniu i wysiadaniu oraz sprzątanie samochodu.Podstawa: art. 6 ust. 1–⁠2, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 14 ust. 1–⁠2, art. 15 ust. 1 ustawy z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców
2. 2.Zapewnić wliczaną do czasu pracy przerwę 15 minut, gdy dobowy wymiar wynosi co najmniej 6 godzin. Przy przewozie osób samochodem do 9 osób nie stosuje się obowiązkowych przerw po 6 godzinach (art. 13) ani limitu 10 godzin pracy przy pracy nocą (art. 21), dlatego w tej ocenie przyjęto zasadę firmy: co najmniej 15 minut postoju poza samochodem po każdych 2 godzinach jazdy, a kierowca, który czuje senność, zjeżdża na postój po powiadomieniu dyspozytora i nie przyjmuje zleceń do czasu odpoczynku.Podstawa: art. 6 ust. 3, art. 22 pkt 1 lit. c ustawa z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców; art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy
3. 3.Prowadzić ewidencję czasu pracy każdego kierowcy (godziny rozpoczęcia i zakończenia, godziny w porze nocnej, nadgodziny, dyżury) na podstawie danych z aplikacji, taksometru lub dyspozytorni, udostępniać ją kierowcy na wniosek i przechowywać 10 lat; poinformować kierowcę o przepisach o czasie pracy, które go dotyczą. Zapytać kierowcę, czy jeździ także u innego przewoźnika lub w aplikacji – dodatkowe godziny skracają jego odpoczynek.Podstawa: art. 24 ust. 1 pkt 1, art. 25 ust. 1–⁠2 i 5–⁠6 ustawy z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców
4. 4.Grafik zmian nocnych układać tak, aby po zmianie nocnej był pełny odpoczynek dobowy, a zmiany rotowały w kolejności rano–popołudnie–noc; nie planować więcej niż 3–⁠4 nocy z rzędu. Dla kierowców porą nocną są 4 godziny między 0:00 a 7:00 ustalone przez pracodawcę – godziny w tej porze wykazywać w ewidencji.Podstawa: art. 2 pkt 6a, art. 14 ust. 1 ustawy z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców

Środki profilaktyczne

1. 1.Spisać procedurę: kierowca nie wdaje się w spór o zapłatę ani trasę, przy zagrożeniu zatrzymuje się w miejscu oświetlonym i uczęszczanym (stacja paliw, postój taksówek), wzywa policję (112) i powiadamia dyspozytora; przy napadzie oddaje pieniądze i rzeczy bez oporu. Każdy incydent jest zapisywany i omawiany z przełożonym, a wnioski trafiają do oceny ryzyka.Podstawa: art. 207 § 2 Kodeksu pracy
2. 2.W tej ocenie przyjęto zasadę firmy: kierowca może nie przyjąć kursu albo przerwać go w bezpiecznym miejscu, gdy pasażer grozi, jest agresywny lub w stanie zagrażającym bezpieczeństwu jazdy – po powiadomieniu dyspozytora i bez konsekwencji służbowych.Podstawa: art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy
3. 3.Samochód z ukrytym przyciskiem alarmowym lub funkcją alarmu w aplikacji, z lokalizacją widoczną dla dyspozytora; ustalić, co dyspozytor robi po alarmie i gdy kierowca nie odpowiada dłużej niż ustalony czas (próba kontaktu, sprawdzenie lokalizacji, powiadomienie policji). Rozważyć przegrodę kierowcy lub kamerę rejestrującą wnętrze – zasady jej użycia i informowania pasażerów ustalić przed montażem.Podstawa: art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy
4. 4.Ograniczyć gotówkę: płatność w aplikacji, kartą lub BLIK jako zasada, limit gotówki w samochodzie i jej regularne zdawanie w ciągu zmiany; pieniędzy nie przeliczać przy pasażerze i nie trzymać na widoku.
5. 5.Przeszkolić kierowców z rozpoznawania sygnałów zagrożenia i spokojnego rozładowywania konfliktu (ton, dystans, nieprzeciąganie sporu) oraz z procedury alarmowej; po napaści zapewnić kierowcy rozmowę z przełożonym, czas wolny i możliwość skorzystania z pomocy psychologa.Podstawa: § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Nie stosować premii ani kar zależnych od szybkości dojazdu lub liczby kursów, jeżeli zachęcają do łamania przepisów ruchu drogowego; zasady oceny pracy kierowcy omówić z kierowcami.Podstawa: art. 26 ust. 1 ustawy z 16.04.2004 r. o czasie pracy kierowców; art. 237¹¹ᵃ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Wyznaczyć osobę, do której kierowca dzwoni w trudnej sytuacji (konflikt, reklamacja, zdarzenie drogowe), i zasadę, że odmowa kursu z powodów bezpieczeństwa nie obniża oceny kierowcy w firmie.
3. 3.Wprowadzić zasady przeciwdziałania mobbingowi i sposób zgłaszania nieprawidłowości dostępny także z trasy (telefon lub poczta elektroniczna do wskazanej osoby).Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy