Ocena ryzyka zawodowego – mechanik utrzymania ruchu

Środki profilaktyczne

1. 1.Opracować dla każdej maszyny lub grupy maszyn procedurę odłączania i blokowania energii: wykaz wszystkich źródeł energii i miejsc ich odłączenia (wyłącznik główny, zawory odcinające powietrze i olej, zasilanie awaryjne), kolejność odłączania, sposób rozładowania energii zgromadzonej i sprawdzenia, że maszyna nie ruszy. Procedurę wywiesić przy maszynie i stosować przed każdą pracą wewnątrz maszyny lub przy zdjętej osłonie; usuwanie zacięć bez zatrzymania jest dopuszczalne tylko tam, gdzie producent przewidział do tego bezpieczny sposób.Podstawa: § 53, § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 17 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Wyposażyć każdego pracownika utrzymania ruchu w osobistą kłódkę z jednym kluczem i zawieszkę z nazwiskiem „Nie włączać – praca przy maszynie”, a wyłączniki główne i zawory odcinające – w możliwość założenia kłódki (blokady wielokrotne przy pracy kilku osób). Każdy pracujący zakłada własną kłódkę; zdejmuje ją tylko ten, kto ją założył.Podstawa: § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 58 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Po odłączeniu i zablokowaniu energii sprawdzić skuteczność odłączenia (próba uruchomienia przyciskiem start przy wyłączonym wyłączniku głównym, odczyt manometrów, brak napięcia sprawdzony przez osobę uprawnioną) zanim ktokolwiek sięgnie do strefy niebezpiecznej; maszynę w naprawie oznaczyć tablicą.Podstawa: § 58 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 17 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
4. 4.Naprawy, regulacje i konserwację maszyn powierzać tylko pracownikom imiennie upoważnionym, po instruktażu stanowiskowym obejmującym procedury odłączania energii dla obsługiwanych maszyn i dokumentację techniczno-ruchową, zakończonym sprawdzianem praktycznym.Podstawa: § 61 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 29, § 32 pkt 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 11 ust. 1 i 6 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP
5. 5.Przed rozpoczęciem naprawy uzgodnić z kierownikiem zmiany lub operatorami wyłączenie maszyny z produkcji i poinformować ich, kto i gdzie pracuje; przy liniach z kilkoma stanowiskami ogrodzić lub oznakować strefę naprawy.Podstawa: § 31 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 58 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Przed rozłączeniem układu hydraulicznego lub pneumatycznego odciąć zasilanie i rozładować ciśnienie (także w akumulatorach hydraulicznych) w sposób podany w dokumentacji producenta i sprawdzić je na manometrze; elementy, które mogą opaść pod własnym ciężarem, opuścić do położenia dolnego albo podeprzeć podporami mechanicznymi lub zablokować sworzniem – nie polegać na samym zaworze.Podstawa: § 17 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 53, § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić podpory mechaniczne, kliny i sworznie blokujące dla pras, stołów i podnoszonych elementów maszyn obsługiwanych w zakładzie, przechowywane przy maszynach.Podstawa: § 17 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 57 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Zakazać szukania nieszczelności i dotykania pracujących węży hydraulicznych dłonią – nieszczelności szukać kartonem lub deską; uszkodzone węże wymieniać na węże o ciśnieniu nominalnym zgodnym z dokumentacją maszyny. Przy pracach przy układach pod ciśnieniem nosić okulary lub osłonę twarzy i rękawice olejoodporne.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 14 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Próby i regulacje przy maszynie w ruchu prowadzić tylko wtedy, gdy nie da się ich wykonać po zatrzymaniu: w trybie serwisowym przewidzianym przez producenta (ograniczona prędkość, ruch krokowy, przycisk podtrzymywany), z drugą osobą przy wyłączniku awaryjnym, poza zasięgiem ruchomych części; bez rękawic przy wałach, łańcuchach i przenośnikach, w dopasowanej odzieży, z włosami pod nakryciem głowy.Podstawa: § 10 ust. 2, § 17 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; zał. nr 2 § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Maszynę po naprawie oddawać produkcji dopiero po założeniu wszystkich osłon i sprawdzeniu działania blokad i wyłączników awaryjnych; zakaz pozostawiania zmostkowanych lub wyłączonych urządzeń ochronnych. Wykonane prace i sprawdzenia wpisywać do dziennika konserwacji, jeżeli maszyna go ma.Podstawa: § 56 ust. 3, § 57 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 15 ust. 4 pkt 3, § 17 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
3. 3.Po naprawie lub modyfikacji, która mogła pogorszyć bezpieczeństwo maszyny (zmiana osłon, układu sterowania, napędu), zlecić kontrolę maszyny osobie upoważnionej z odpowiednimi kwalifikacjami i przechowywać jej wynik przez 5 lat.Podstawa: § 27 pkt 2, § 28 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przed demontażem ciężkiego podzespołu ustalić jego masę (dokumentacja, tabliczka), punkty zaczepienia i miejsce odłożenia; części odkładać na stabilne podkładki lub stojaki, wały i elementy obłe zabezpieczać przed stoczeniem.Podstawa: § 7 ust. 1, § 8 ust. 5 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 64 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Ustalić formę dozoru technicznego używanych wciągników i suwnic: wciągnik z napędem mechanicznym – dozór ograniczony, badanie doraźne kontrolne co 2 lata; suwnica z napędem mechanicznym – dozór pełny, badanie okresowe co 2 lata (oba tylko na podstawie decyzji UDT); wciągnik z napędem ręcznym o udźwigu powyżej 2000 kg – dozór ograniczony, badanie doraźne kontrolne co 3 lata; urządzenia o udźwigu do 250 kg, wciągniki ręczne do 2000 kg i wciągniki jednofazowe do 1000 kg – dozór uproszczony. Obsługę urządzeń wymagających kwalifikacji powierzać osobom z zaświadczeniem kwalifikacyjnym UDT (nie jest ono wymagane przy napędzie ręcznym, napędzie jednofazowym do 1000 kg i udźwigu do 250 kg).Podstawa: art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r. o dozorze technicznym; § 1 pkt 6 lit. a–b rozporządzenie RM z 7.12.2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu; zał. nr 1 lp. 2–⁠6 i 10 rozporządzenia MPiT z 30.10.2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego UTB; zał. nr 3 tab. 1 lp. 1–⁠2 rozporządzenia MPiT z 21.05.2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych
3. 3.Używać tylko zawiesi, szekli i śrub z uchem z oznaczonym udźwigiem, sprawdzanych przed każdym użyciem; zawiesia uszkodzone lub bez oznaczenia wycofać. Przed podniesieniem podać sygnał; nikt nie przebywa pod ładunkiem i nie wkłada rąk między ładunek a konstrukcję.Podstawa: § 6 ust. 5, § 7 ust. 2–⁠3, § 24 ust. 2–⁠3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 31 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
4. 4.Wydać obuwie ochronne z podnoskiem, rękawice robocze i – przy pracach pod podniesionymi elementami lub przy suwnicy – hełm ochronny.Podstawa: art. 237⁶ § 1, art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Do prac na wysokości używać przede wszystkim stałych pomostów maszyn, rusztowań przejezdnych lub podestów ruchomych z barierami; drabiny tylko do krótkich prac o niskim ryzyku, ustawione stabilnie, ze stopkami przeciwpoślizgowymi; zakaz wchodzenia na maszyny, przenośniki i osłony.Podstawa: § 8a ust. 1, § 8b ust. 1–⁠4 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 50 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Prace, przy których stopy pracownika są co najmniej 1 m nad podłogą, wpisać do wykazu prac szczególnie niebezpiecznych: imienny podział pracy, nadzór wyznaczonej osoby, instruktaż; powyżej 2 m – balustrady (poręcz co najmniej 1,1 m, krawężnik 0,15 m), a gdy to niemożliwe – sprzęt chroniący przed upadkiem i hełm. Szkolenie okresowe tych pracowników co rok.Podstawa: § 80, § 81, § 105 ust. 1, § 106 ust. 1, § 110 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Szlifierki kątowe używać tylko z osłoną tarczy i rękojeścią boczną, z tarczami o dopuszczalnej prędkości nie mniejszej niż prędkość szlifierki; detale na wiertarce mocować w imadle maszynowym; elektronarzędzia i przedłużacze objąć ewidencją i oględzinami przed użyciem, uszkodzone wycofać.Podstawa: § 15 ust. 3–⁠4 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 57, § 58 ust. 1–⁠3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Wydać okulary ochronne z osłonami bocznymi (do szlifowania – osłonę twarzy), rękawice robocze do obróbki ręcznej i przenoszenia części oraz ochronniki słuchu do szlifowania; rękawic nie używać przy wiertarce stołowej.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; zał. nr 2 § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Ściągacze dobierać do wielkości łożyska i używać z osłoną lub siatką zabezpieczającą, na prasie warsztatowej pracować z osłoną i w okularach; łożyska nagrzewać nagrzewnicą indukcyjną według instrukcji producenta (zamiast palnika), a nagrzane przenosić w rękawicach termoochronnych.Podstawa: § 14 ust. 3, § 16 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Szafy sterownicze i skrzynki zaciskowe trzymać zamknięte; mechanik bez kwalifikacji elektrycznych ich nie otwiera. Instalację elektryczną i ochronę przeciwporażeniową sprawdzać co najmniej raz na 5 lat (obowiązek właściciela lub zarządcy obiektu).Podstawa: § 19 pkt 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane

Środki profilaktyczne

1. 1.Stosować zakładowe zasady ruchu: wyznaczone przejścia dla pieszych, ograniczenie prędkości wózków; strefę naprawy przy drodze transportowej wygradzać pachołkami lub taśmą i uzgadniać objazd z kierownikiem zmiany.Podstawa: § 66 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 4 ust. 2–⁠3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Wydać kamizelkę lub odzież roboczą z elementami odblaskowymi do pracy w halach i magazynach z ruchem wózków.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Rozlany olej usuwać od razu sorbentem, części i narzędzia odkładać na wózek lub stół, nie w przejścia; przejścia przy maszynach utrzymywać wolne na szerokość co najmniej 0,75 m.Podstawa: § 16 ust. 1, § 47 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Wydać latarkę czołową lub lampę warsztatową na akumulator do pracy wewnątrz maszyn i w słabo oświetlonych miejscach oraz czapkę z daszkiem ochronnym lub hełm do pracy pod przenośnikami.Podstawa: § 16 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Zebrać karty charakterystyki olejów, smarów, zmywaczy i klejów, sporządzić ich spis i na tej podstawie ustalić środki ochrony; tam, gdzie to możliwe, zastępować zmywacze rozpuszczalnikowe w aerozolu preparatami wodnymi lub niepalnymi.Podstawa: § 3 ust. 1, § 7 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 41 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zaolejone czyściwo zbierać do zamkniętych pojemników z materiału niepalnego i usuwać z pomieszczeń co najmniej raz na dobę; zmywaczy w aerozolu nie używać przy pracach spawalniczych ani przy gorących częściach maszyn.Podstawa: § 46 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Wydać rękawice nitrylowe odporne na oleje i rozpuszczalniki (do pracy przy zatrzymanych maszynach), okulary ochronne, krem ochronny i środki do mycia rąk bez rozpuszczalników; zaolejoną odzież roboczą prać na koszt pracodawcy.Podstawa: art. 237⁶ § 1, art. 237⁹ § 2–⁠3 Kodeksu pracy; § 115 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Uwzględnić mechanika w pomiarach hałasu w zakładzie (narażenie liczone z czasu pracy w poszczególnych halach i w warsztacie); wynik porównać z progiem działania (80 dB) i NDN (85 dB) i przekazać pracownikom.Podstawa: § 3 ust. 1 i 3, § 10 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; zał. nr 2 NDS; § 2 ust. 1, § 13, § 14 rozporządzenia MZ z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
2. 2.Wydać ochronniki słuchu (wkładki lub nauszniki) do noszenia w strefach oznaczonych znakiem nakazu i przy szlifowaniu i cięciu; gdy hałas osiąga lub przekracza 85 dB – nadzorować ich noszenie.Podstawa: § 6 ust. 1, § 7 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne

Środki profilaktyczne

1. 1.Przekazać pracownikom limity: jedna osoba przenosi przy pracy stałej do 30 kg (mężczyzna) i 12 kg (kobieta), przy pracy dorywczej 50 kg i 20 kg; przy przedmiocie trzymanym dalej niż 30 cm od tułowia – połowę tej masy albo przenoszą go dwie osoby.Podstawa: § 5 ust. 1, § 10 pkt 4, § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
2. 2.Zapewnić wózek warsztatowy, wózek paletowy, wciągnik lub żuraw warsztatowy i pojemniki na olej z kranikiem, aby cięższe części i oleje przemieszczać bez dźwigania.Podstawa: § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 3 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić maty lub nakolanniki, leżankę warsztatową do pracy pod maszynami i podesty umożliwiające pracę z rękami na wysokości barków; dłuższe prace w niewygodnej pozycji przeplatać innymi czynnościami.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przed pracą przy piecach, suszarkach, układach gorącego oleju i wymiennikach odczekać do ostygnięcia lub stosować rękawice i odzież termoochronną; gorące części oznaczyć.Podstawa: § 16 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 31 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić wodę do picia, a gdy temperatura w hali z powodu pogody przekracza 28°C – także napoje chłodne. Od 11.01.2027: gdy temperatura w hali z powodu pogody przekroczy 28°C, stosować rozwiązania techniczne (wentylacja, osłony od słońca, klimatyzacja kabin) lub organizacyjne (dodatkowe przerwy, przesunięcie prac na chłodniejsze godziny); rozwiązania organizacyjne ustala się po konsultacji z komisją bhp, a gdy jej nie ma – z pracownikami lub ich przedstawicielami i po opinii lekarza medycyny pracy, a potem informuje o nich pracowników; prac w hali nie wykonuje się, gdy temperatura z powodu pogody przekracza 35°C – tego zakazu nie znoszą względy technologiczne.Podstawa: § 112 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów; § 30a ust. 1–⁠3, 5–⁠7 rozporządzenia MRPiPS z 9.07.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 30a – temperatury maksymalne)

Środki profilaktyczne

1. 1.Ustalić na piśmie, że procedura odłączania energii ma pierwszeństwo przed czasem przestoju i że mechanik może powstrzymać się od pracy, gdy warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie; nie karać za zatrzymanie linii z powodów bezpieczeństwa.Podstawa: art. 210 § 1–⁠2 Kodeksu pracy; § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Wskazać osobę, której pracownik może zgłosić nękanie lub konflikt, i wyjaśniać zgłoszenia bez zwłoki; pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ustala zasady przeciwdziałania mobbingowi w regulaminie pracy albo w osobnym regulaminie (termin do 5.05.2027).Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy; art. 94³ᵃ § 1 Kodeksu pracy