Ocena ryzyka zawodowego – pracownik rolny

Środki profilaktyczne

1. 1.Na pomostach technologicznych maszyn pracownicy przebywają tylko wtedy, gdy zezwala na to instrukcja obsługi, i nie wchodzą na nie ani z nich nie schodzą w czasie pracy maszyny, transportu i nawrotów; ludzi przewozi się na maszynie tylko w miejscach przewidzianych przez producenta.Podstawa: § 7, § 21 ust. 2 pkt 2–⁠3 i ust. 3 rozporządzenia MRiRW z 14.02.2024 r. w sprawie BHP przy obsłudze ciągników i maszyn rolniczych; § 5 ust. 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Pracownicy nie przebywają w strefie działania zespołów roboczych pracującej maszyny ani między ciągnikiem a maszyną przy pracującym silniku; maszynę uruchamia się dopiero, gdy nikt nie stoi w jej zasięgu. Z traktorzystą ustala się znaki ręczne i zasadę, że pracownik podchodzi do maszyny dopiero po zatrzymaniu ciągnika i wyłączeniu silnika.Podstawa: § 8, § 21 ust. 2 pkt 1, § 30 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z 14.02.2024 r. w sprawie BHP przy obsłudze ciągników i maszyn rolniczych
3. 3.Maszyny z kompletnymi osłonami zespołów roboczych, przenośników i wałów; przy każdym stanowisku na maszynie łatwo dostępny wyłącznik awaryjny. Zatorów i zaplątanych roślin pracownicy nie usuwają ręką przy pracującej maszynie – zgłaszają je traktorzyście, który zatrzymuje maszynę.Podstawa: § 4 pkt 1 lit. a, § 5 ust. 1, § 10 rozporządzenia MRiRW z 14.02.2024 r. w sprawie BHP przy obsłudze ciągników i maszyn rolniczych; § 13 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
4. 4.Wydać przylegającą odzież roboczą bez luźnych końców i kamizelki o intensywnej widzialności do pracy przy maszynach; długie włosy pod nakryciem głowy, bez szalików i luźnych sznurków.Podstawa: § 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Ładować z ziemi lub z rampy, bez wchodzenia na ładunek; praca na skrzyni przyczepy na wysokości co najmniej 1 m nad ziemią jest pracą na wysokości – wchodzić na przyczepę tylko po drabince lub stopniu, gdy zestaw stoi, a ciągnik ma wyłączony silnik; nie zeskakiwać.Podstawa: § 105 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 8 rozporządzenia MRiRW z 14.02.2024 r. w sprawie BHP przy obsłudze ciągników i maszyn rolniczych
2. 2.Pracowników nie przewozić na ładunku, błotnikach ani maszynach. W przyczepie ciągniętej przez ciągnik rolniczy może jechać najwyżej 5 osób wykonujących załadunek – trzymają się uchwytów, nie stoją między ładunkiem a przednią ścianą przyczepy, a zestaw jedzie do 20 km/h; na dłuższe przejazdy zapewnić samochód do przewozu osób.Podstawa: art. 63 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy z 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym

Środki profilaktyczne

1. 1.Używać ostrych narzędzi z całymi, dobrze osadzonymi trzonkami; noże nosić w pochwie lub kaburze, narzędzia odkładać ostrzem w dół, nie zostawiać w bruździe ani w trawie.Podstawa: § 57 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Wydać rękawice robocze odporne na przecięcie do zbioru nożami i obuwie robocze z podnoskiem do pracy z widłami i motykami.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Wydać obuwie robocze z podeszwą o głębokim bieżniku, stabilizujące kostkę, a do pracy w błocie i myjni – obuwie gumowe z podeszwą antypoślizgową.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.W magazynie i sortowni rozsypane warzywa i błoto usuwać na bieżąco, posadzki w myjni mają spadek do odpływu, a przewody i węże prowadzić poza przejściami.Podstawa: § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Praca w rolnictwie jest na wykazie prac narażających na czynniki biologiczne – w ocenie ujęto laseczki tężca (grupa 2, wytwarzają toksyny, jest szczepionka), toksoplazmę (grupa 2), krętki boreliozy (grupa 2) i wirus kleszczowego zapalenia mózgu (grupa 3, na obszarach jego występowania). Zapewnić rękawice robocze do pracy w glebie, wodę z mydłem przy polu i apteczkę do opatrywania skaleczeń; skaleczenia od razu przemywać i opatrywać.Podstawa: § 5 ust. 1, § 11 ust. 1, zał. nr 1, zał. nr 2 lp. 2 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy; art. 209¹ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Przed skierowaniem do pracy poinformować pracownika o zalecanym szczepieniu przeciw tężcowi (kontakt z glebą), a na obszarach endemicznego występowania kleszczowego zapalenia mózgu – także przeciw KZM (uprawa roślin); koszt szczepień i szczepionek ponosi pracodawca.Podstawa: zał. lp. 6 i 7 rozporządzenia RM z 3.01.2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych; art. 20 ust. 2–⁠3 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
3. 3.Do pracy przy miedzach i łąkach jasna odzież z długimi rękawami i nogawkami wpuszczonymi w skarpety lub buty oraz środek odstraszający kleszcze; po pracy obejrzeć skórę, kleszcza usunąć pęsetą lub kleszczołapką, a przy rumieniu lub objawach grypopodobnych zgłosić się do lekarza.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Zabiegi planować z uwzględnieniem czasu, w którym pracownicy będą przebywać na polu: na pole po oprysku wpuszczać ludzi dopiero po upływie okresu podanego na etykiecie środka, w czasie oprysku nie pracować na tym ani na sąsiednim polu po stronie, na którą wieje wiatr; pola po zabiegu oznaczyć i przekazać brygadzie informację, gdzie i kiedy nie wolno wchodzić.Podstawa: art. 35 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin
2. 2.Do pracy przy roślinach po zabiegach wydać rękawice nitrylowe lub powlekane; przed jedzeniem, piciem i paleniem umyć ręce.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 115 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Pomieszczenia, w których czyści się, dosusza lub sortuje płody rolne, wyposażyć w wentylację; pył usuwać odkurzaczem lub na mokro, nie zamiatać na sucho.Podstawa: § 41 rozporządzenia MRiRW z 14.02.2024 r. w sprawie BHP przy obsłudze ciągników i maszyn rolniczych
2. 2.Do przesypywania suchych płodów, pracy w stodole i przy zapleśniałej słomie lub sianie wydać półmaski filtrujące co najmniej FFP2.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 11 ust. 1 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przestrzegać limitów dla jednej osoby: mężczyzna do 30 kg przy pracy stałej (50 kg dorywczo), kobieta do 12 kg (20 kg dorywczo); na odległość ponad 25 m – mężczyzna do 30 kg, kobieta do 12 kg. Skrzynki i worki dobierać tak, aby pełne nie przekraczały limitu osób, które je noszą (dla kobiet – mniejsze skrzynki lub napełniane do połowy), a cięższe przedmioty przenosić we dwie osoby, z odstępem co najmniej 0,75 m.Podstawa: § 13 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
2. 2.Ograniczać noszenie: skrzynie paletowe podstawiać ciągnikiem lub wózkiem jak najbliżej miejsca zbioru, taśmy polowe i przyczepy z niską burtą, taczki i wózki do skrzynek; taczką po twardym podłożu o nachyleniu do 5% mężczyzna przewozi do 100 kg, kobieta do 40 kg razem z taczką, po nierównym polu 60% tych wartości.Podstawa: § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 3, § 24 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
3. 3.Przed dopuszczeniem do pracy przeszkolić z podnoszenia (ładunek blisko tułowia, kolana ugięte, bez skrętu i bez pochylenia ponad 45°) i podać masy typowych skrzynek i worków – w języku zrozumiałym dla pracownika.Podstawa: § 5 ust. 1, § 7 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych

Środki profilaktyczne

1. 1.Przeplatać pracę w pochyleniu pracą w pozycji wyprostowanej (noszenie, sortowanie, praca przy taśmie polowej) i robić krótkie przerwy co około godzinę; tam, gdzie to możliwe, zbierać na taśmę polową lub wózek zamiast do koszy stawianych na ziemi.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 7 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
2. 2.Wydać nakolanniki lub klęczniki i rękawice robocze; motyki i inne narzędzia z trzonkami dobranymi do wzrostu pracownika.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić wodę do picia przy polu, a przy temperaturze poniżej 10 °C lub powyżej 25 °C – bezpłatne napoje (zimne albo gorące) w ilości zaspokajającej potrzeby; od 1 listopada do 31 marca przy ciężkiej pracy na zewnątrz (powyżej 1500 kcal na zmianę u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet) – posiłek profilaktyczny.Podstawa: § 112 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 3 ust. 1 pkt 3, § 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia RM z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów
2. 2.Od 11 stycznia 2027 r.: gdy temperatura na otwartej przestrzeni z powodu pogody przekracza 25 °C, stosować rozwiązania organizacyjne (np. praca od świtu, przerwa w cieniu w najgorętszych godzinach, rotacja zadań, praca w magazynie zamiast w polu) ustalone po konsultacji w komisji bhp, a gdy jej nie ma – po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami i po opinii lekarza medycyny pracy; pracowników informuje się o ustalonych rozwiązaniach. Górne progi 35 °C i 32 °C z tego przepisu nie dotyczą prac w rolnictwie.Podstawa: § 30a ust. 4–⁠8 rozporządzenia MRPiPS z 9.07.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 30a – temperatury maksymalne)
3. 3.Na lato wydać nakrycie głowy z osłoną karku, przewiewną odzież z długim rękawem i krem z wysokim filtrem UV; na chłodne i deszczowe dni – odzież nieprzemakalną i ciepłochronną oraz odzież na zmianę; przy polu zadaszone miejsce na przerwę.Podstawa: § 45 ust. 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 237⁶ § 1, art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
4. 4.Przy pracy w polu zapewnić ustęp (np. przenośny) nie dalej niż 125 m od najdalszego miejsca pracy, wodę i środki do mycia rąk oraz warunki do higienicznego spożywania posiłków.Podstawa: § 115, zał. nr 3 § 3 ust. 2, § 25 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Instruktaż, instrukcje BHP i instrukcje obsługi maszyn przekazywać w sposób zrozumiały dla pracownika – w jego języku albo z tłumaczem lub pracownikiem, który zna oba języki; sprawdzić zrozumienie najważniejszych zasad (zbliżanie się do maszyn, przewóz w przyczepie, wejście na pole po oprysku, upał).Podstawa: § 41 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 4 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 14.02.2024 r. w sprawie BHP przy obsłudze ciągników i maszyn rolniczych; § 11 ust. 1 i 6 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP
2. 2.W sezonie stosować przepisy o czasie pracy (system równoważny do 12 godzin, przy pracach zależnych od pory roku z okresem rozliczeniowym do 4 miesięcy, co najmniej 11 godzin odpoczynku na dobę i 35 w tygodniu); przy pracy akordowej normy ustalać tak, aby nie wymuszały pośpiechu przy maszynach.Podstawa: art. 132 § 1, art. 133 § 1, art. 135 § 1 i 3 Kodeksu pracy
3. 3.Wyznaczyć brygadzistę, do którego pracownicy zgłaszają zagrożenia, konflikty i złe samopoczucie; wprowadzić zasady przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji, znane także pracownikom sezonowym.Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy