Ocena ryzyka zawodowego – pracownik oczyszczalni

Środki profilaktyczne

1. 1.Otwarte zbiorniki, kanały i osadniki głębsze niż 0,5 m utrzymywać z barierą lub ścianą o wysokości co najmniej 1,1 m, pomosty nad kanałami i zbiornikami – z barierą 1,1 m, krawężnikiem 0,15 m i oświetleniem, a przy drogach bliżej niż 2 m od zbiornika – z ogrodzeniem dodatkowym; rozbieralnych segmentów barier nie zostawiać zdjętych bez nadzoru.Podstawa: § 16 ust. 1–⁠4, § 31, § 32 ust. 1 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; § 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Na obrzeżach otwartych zbiorników rozmieścić koła ratunkowe z rzutką, linki asekuracyjne i bosaki, w odstępach nie większych niż 100 m; sprzęt ratunkowy i gaśniczy kontrolować raz na kwartał (jeżeli instrukcja sprzętu nie stanowi inaczej) i zapisywać wynik w dzienniku.Podstawa: § 17 ust. 1–⁠2, § 18 pkt 9 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków
3. 3.Próbki pobierać czerpakiem na wysięgniku z pomostu, bez wychylania się poza barierę; prace przy zdjętej barierze lub poza nią (np. usuwanie pływających zanieczyszczeń) wykonywać co najmniej we dwie osoby, w kamizelce ratunkowej, z asekuracją drugiej osoby. Zimą przed obchodem posypać pomosty i schody.Podstawa: § 10 ust. 5, § 14 ust. 2 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; § 81 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Budynek krat i pomieszczenia technologiczne utrzymywać z działającą wentylacją grawitacyjną i mechaniczną (wloty w budynku krat około 0,15 m nad posadzką), przed wejściem do pomieszczeń zagrożonych wybuchem uruchomić awaryjną wentylację mechaniczną na co najmniej 10 minut; wentylatory uruchamiać z wnętrza i z zewnątrz pomieszczenia.Podstawa: § 26, § 27, § 29 ust. 1–⁠2, § 36 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków
2. 2.Wydać osobisty detektor gazów (siarkowodór, metan, tlen) z alarmem i nosić go przez cały obchód; do zagłębionych pomieszczeń technologicznych wchodzić dopiero po sprawdzeniu powietrza detektorem; detektor kalibrować i sprawdzać według instrukcji producenta. Przy alarmie detektora natychmiast opuścić strefę. NDS siarkowodoru wynosi 7 mg/m³, NDSCh – 14 mg/m³.Podstawa: § 13 ust. 4, § 18 pkt 10, § 33 ust. 1 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; zał. nr 1 poz. 493 NDS
3. 3.W strefach zagrożenia wybuchem, oznakowanych znakami bezpieczeństwa, nie palić, nie używać otwartego ognia i narzędzi iskrzących; prace naprawcze w tych strefach wykonywać tylko na pisemne polecenie kierownika oczyszczalni lub osoby przez niego upoważnionej i pod fachowym nadzorem. Urządzenia elektryczne w tych strefach mają być w wykonaniu przeciwwybuchowym.Podstawa: § 13 ust. 1–⁠2, § 23, § 24, § 25, § 55 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków
4. 4.W razie zasłabnięcia osoby w pomieszczeniu z gazem nie wchodzić po nią bez aparatu izolującego – wezwać pomoc (112) i straż pożarną, uruchomić wentylację; ćwiczyć ten scenariusz w instruktażu.Podstawa: § 18 pkt 2 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; art. 209¹ § 1 pkt 3 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Pracownik objęty tą oceną nie wchodzi do zbiorników, komór, studzienek, kanałów, zbiorników czerpalnych ani zagłębień przy kratach. Takie prace są pracami szczególnie niebezpiecznymi i wykonuje je osobno przygotowany zespół (co najmniej trzy osoby), na pisemne polecenie kierownika oczyszczalni, po opróżnieniu i odłączeniu zbiornika, badaniu powietrza i z aparatem powietrznym, szelkami z linką i urządzeniem do wydobycia – na podstawie odrębnej oceny ryzyka.Podstawa: § 13 ust. 4–⁠5, § 33 ust. 1–⁠5, § 37 ust. 5, § 57 ust. 1–⁠3, § 58, § 60 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; § 80 ust. 1, § 81 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Przeglądy, czyszczenie i usuwanie zatorów kraty, prasopłuczki i przenośników ślimakowych wykonywać tylko po wyłączeniu napędu i zabezpieczeniu go przed przypadkowym włączeniem (kłódka lub tabliczka „Nie włączać”); przenośniki ślimakowe utrzymywać obudowane, osłony zakładać przed uruchomieniem.Podstawa: § 39, § 40 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; § 56 ust. 3, § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 17 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Krata w budynku ma być ogrodzona tak, aby nie można było wpaść do zagłębienia, z pomostem roboczym o szerokości co najmniej 0,7 m i pomostem ociekowym do odsączania skratek; dojście do kraty ma pozwalać bezpiecznie usuwać i odwozić skratki.Podstawa: § 28 ust. 2, § 32 ust. 1–⁠3 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków

Środki profilaktyczne

1. 1.Prasę i wirówkę obsługiwać z założonymi osłonami i sprawnym wyłącznikiem awaryjnym (linka wzdłuż prasy taśmowej); korekty taśmy, mycie i czyszczenie wykonywać według instrukcji producenta, po zatrzymaniu i zabezpieczeniu urządzenia przed uruchomieniem; nie otwierać pokrywy wirówki przed całkowitym zatrzymaniem bębna.Podstawa: § 55 ust. 1, § 56 ust. 3, § 60 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 13 ust. 2, § 15 ust. 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Przed przeglądem i naprawą wyłączyć urządzenie napędowe, przełączyć sterowanie na ręczne i zabezpieczyć przed przypadkowym włączeniem; prace konserwacyjno-remontowe prowadzić według instrukcji eksploatacji i DTR, pod fachowym nadzorem. Pompy wyciągać wciągnikiem oznaczonym udźwigiem, z prowadnicami i łańcuchem w dobrym stanie, nie przebywając pod podnoszoną pompą.Podstawa: § 12 ust. 1 i 4, § 35 ust. 4, § 40 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; § 6 ust. 5, § 24 ust. 2 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 31 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
2. 2.Prace przy instalacji elektrycznej, rozdzielnicach i silnikach (podłączanie, pomiary, naprawy) powierzać tylko osobom ze świadectwem kwalifikacyjnym E w grupie 1 (urządzenia do 1 kV, a w strefach zagrożenia wybuchem – także urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym); pracownik bez świadectwa tylko obsługuje urządzenia według instrukcji.Podstawa: § 5 pkt 1, zał. nr 1 grupa 1 pkt 2 i 11 rozporządzenia MKiŚ z 1.07.2022 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci; art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z 10.04.1997 r. – Prawo energetyczne; § 24, § 25 ust. 1 rozporządzenia ME z 28.08.2019 r. w sprawie BHP przy urządzeniach energetycznych

Środki profilaktyczne

1. 1.Podłogi, schody i pomosty w pomieszczeniach technologicznych utrzymywać nieśliskie i zmywalne, z kratkami ściekowymi i zaworami czerpalnymi do spłukiwania; do urządzeń kontrolowanych co najmniej raz na zmianę zapewnić schody zamiast klamer i drabin; teren oczyszczalni utrzymywać oświetlony i ogrodzony.Podstawa: § 9, § 14 ust. 1–⁠3, § 16 ust. 5 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków
2. 2.Wydać obuwie gumowe lub ochronne z podeszwą przeciwpoślizgową, na zimę ocieplane.Podstawa: art. 237⁶ § 1, art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Kosić w okularach lub osłonie twarzy, ochronnikach słuchu, rękawicach i obuwiu ochronnym; przed koszeniem usunąć z trawy kamienie i odpady, skarpy strome kosić podkaszarką w poprzek stoku, nie zbliżać się do krawędzi zbiorników bez bariery.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 14 ust. 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; § 11 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków

Środki profilaktyczne

1. 1.Praca przy oczyszczaniu ścieków jest w wykazie prac narażających na czynniki biologiczne: w ocenie określić czynniki i ich grupy zagrożenia (np. HAV i Leptospira – grupa 2, pałeczki duru brzusznego – grupa 3); jeżeli ocena wskaże czynniki grupy 3, prowadzić rejestr prac i rejestr pracowników. Pracowników szkolić z zagrożeń biologicznych i higieny, wydać pisemne instrukcje i procedury dezynfekcji.Podstawa: § 3, § 5 ust. 1, § 7 pkt 2, 12 i 14, § 9 ust. 1, § 11 ust. 1 pkt 4 i 6, zał. nr 2 lp. 7 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy; art. 222¹ § 1–⁠2 Kodeksu pracy
2. 2.Zapewnić pracownikom stykającym się ze ściekami oddzielne urządzenia higienicznosanitarne (szatnia przepustowa, natryski, umywalnie, ustępy), miejsce do posiłków wydzielone od stref pracy, apteczki w obiektach ze stałymi stanowiskami i opatrunki wodoodporne; pracownika z uszkodzoną skórą rąk nie dopuszczać do pracy z bezpośrednim kontaktem ze ściekami.Podstawa: § 4, § 6, § 7 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; § 11 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
3. 3.Wydać wodoodporne rękawice odporne na przetarcie, obuwie gumowe lub wodery, odzież ochronną, okulary lub osłonę twarzy przed bryzgami (mycie kraty, myjka ciśnieniowa, pobór próbek), a przy pracy w aerozolu – półmaski filtrujące. Odzież i ŚOI pierze i odkaża pracodawca; przechowywać je oddzielnie od odzieży własnej.Podstawa: art. 237⁶ § 1, art. 237¹⁰ § 1–⁠2 Kodeksu pracy; § 11 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
4. 4.Przed podjęciem pracy poinformować pracownika o zalecanych szczepieniach ochronnych (koszt ponosi pracodawca): przy usuwaniu nieczystości ciekłych i konserwacji urządzeń służących temu celowi – przeciw tężcowi, WZW typu A i durowi brzusznemu; przy kontakcie z wydalinami lub sprzętem nimi skażonym – przeciw WZW typu B. W tej ocenie przyjęto, że praca przy ściekach w oczyszczalni mieści się w tych pozycjach wykazu; zakres szczepień ustalić z lekarzem medycyny pracy.Podstawa: zał. lp. 1 i 5 rozporządzenia RM z 3.01.2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych; art. 20 ust. 2–⁠3 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; § 16 ust. 2 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Do pracy ze środkami chemicznymi do oczyszczania ścieków dopuszczać tylko osoby pełnoletnie, z orzeczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań do pracy z tymi środkami, przeszkolone w ich stosowaniu, ratowaniu, pierwszej pomocy i postępowaniu w sytuacjach awaryjnych.Podstawa: § 2 ust. 1 pkt 1–⁠3 rozporządzenia MGPiB z 27.01.1994 r. w sprawie BHP przy stosowaniu środków chemicznych do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków
2. 2.Środki przechowywać w pomieszczeniach z wentylacją co najmniej dwóch wymian na godzinę (żrące i wydzielające opary – także z wentylacją mechaniczną); przy miejscu pracy z kwasami i zasadami zapewnić natrysk ratunkowy i środki do przemywania oczu, umywalkę i apteczkę. Pyliste preparaty dozować szczelnymi dozownikami mechanicznymi, pojemniki ze środkami żrącymi opróżniać urządzeniami mechanicznymi; przy zużyciu ponad 200 kg na dobę instalacja ma być zmechanizowana.Podstawa: § 8, § 12, § 13, § 14 ust. 1–⁠2, § 15 rozporządzenia MGPiB z 27.01.1994 r. w sprawie BHP przy stosowaniu środków chemicznych do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków; zał. nr 1 poz. 349, 528, 576 i 577 NDS
3. 3.Prace ze środkami żrącymi wykonywać w zespole co najmniej dwuosobowym; przelewać je i przygotowywać roztwory według karty charakterystyki, w okularach gogle lub osłonie twarzy, rękawicach i fartuchu kwasoodpornym i butach gumowych; worki z wapnem otwierać nad otworem zasypowym przy działającym odciągu, w ochronie dróg oddechowych i oczu, kombinezonie pyłoszczelnym, rękawicach i butach gumowych. Rozlany polielektrolit od razu zasypać sorbentem i zebrać.Podstawa: § 5 ust. 1, § 17, § 45, § 59 ust. 2, § 63 ust. 3 i 5, § 95 ust. 2 rozporządzenia MGPiB z 27.01.1994 r. w sprawie BHP przy stosowaniu środków chemicznych do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków; § 3 ust. 1 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych
4. 4.Otwarte zbiorniki roztworów soli żelaza i glinu oraz zawiesiny wapna położone poniżej posadzki ogrodzić barierką co najmniej 1,1 m z krawężnikiem; czyścić je co najmniej we dwie osoby, w ŚOI dobranych do środka.Podstawa: § 61 ust. 1–⁠2, § 62 ust. 1, § 64 rozporządzenia MGPiB z 27.01.1994 r. w sprawie BHP przy stosowaniu środków chemicznych do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków

Środki profilaktyczne

1. 1.Zlecić pomiar hałasu w stacji dmuchaw i przy wirówce, oznakować miejsca, w których hałas przekracza wartości NDN, ograniczyć czas przebywania w nich i udostępnić ochronniki słuchu przy przekroczeniu progów działania.Podstawa: § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 6 ust. 1, § 7 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne

Środki profilaktyczne

1. 1.Przekazać limity: jedna osoba podnosi i przenosi przy pracy stałej do 30 kg (mężczyzna) i 12 kg (kobieta), przy pracy dorywczej do 50 kg i 20 kg; worki i kanistry przewozić wózkiem, kontenery ze skratkami przemieszczać mechanicznie lub na kołach; dostawy chemikaliów zamawiać w opakowaniach pozwalających na mechaniczne opróżnianie.Podstawa: § 5 ust. 1, § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 14 ust. 2 rozporządzenia MGPiB z 27.01.1994 r. w sprawie BHP przy stosowaniu środków chemicznych do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić wodę do picia oraz napoje przy pracy na otwartej przestrzeni w temperaturze poniżej 10°C lub powyżej 25°C i gdy temperatura z powodu pogody przekracza 28°C; stałe stanowiska obsługi na otwartej przestrzeni chronić przed opadami i wiatrem; zapewnić suszenie odzieży.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 3 i 5 rozporządzenia RM z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów; § 112, § 45 ust. 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 15 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków
2. 2.Wydać odzież przeciwdeszczową i ocieplaną, czapkę i rękawice ocieplane, a na lato nakrycie głowy i krem z filtrem UV.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Od 11 stycznia 2027 r.: przy pracy na otwartej przestrzeni powyżej 25°C stosować rozwiązania organizacyjne (obchody i najcięższe prace wcześnie rano, przerwy w chłodnym pomieszczeniu) ustalone w komisji bhp, a gdy jej nie ma – w trybie art. 237¹¹ᵃ KP i po opinii lekarza medycyny pracy. Próg 32°C dla ciężkiej pracy na zewnątrz może nie dotyczyć oczyszczalni prowadzonej przez jednostkę gospodarki komunalnej lub w ruchu ciągłym (§ 30a ust. 8); w pozostałych zakładach przy temperaturze z powodu pogody powyżej tego progu ciężką pracę na zewnątrz przerwać. Do tego dnia stosować te zasady jako dobrą praktykę.Podstawa: § 30a ust. 1–⁠2, 4–⁠6 i 8 rozporządzenia MRPiPS z 9.07.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 30a – temperatury maksymalne); art. 151¹⁰ pkt 2 i pkt 9 lit. e Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Ustalić w instrukcji eksploatacji postępowanie przy typowych awariach i kogo wezwać, prowadzić raporty dzienne z odstępstw od normalnej pracy, przestrzegać co najmniej 11 godzin odpoczynku po dyżurze; pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ustala zasady przeciwdziałania mobbingowi w regulaminie pracy albo w osobnym regulaminie (termin do 5.05.2027).Podstawa: § 8, § 18 pkt 1–⁠3 rozporządzenia MGPiB z 1.10.1993 r. w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków; art. 132 § 1, art. 94³ᵃ § 1 Kodeksu pracy