Ocena ryzyka zawodowego – pomoc kuchenna / zmywak

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić noże i obieraczki dobrane do zadania, z antypoślizgową rękojeścią, ostrzone według stałego harmonogramu. Tępy nóż wymaga większej siły i łatwiej się ześlizguje.Podstawa: § 57 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Ustalić zasadę: noży nie wkłada się do zlewu z wodą i pianą – myje się je pojedynczo od razu po użyciu albo odkłada do osobnego, płytkiego pojemnika obok zlewu; szkło i noże do zmywarki wkłada się do osobnych koszy, ostrzem w dół. Deskę do krojenia stabilizować matą antypoślizgową lub wilgotną ściereczką.Podstawa: § 46 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Do wyjmowania stłuczonego szkła z sit i komory zmywarki zapewnić szczypce albo rękawice odporne na przecięcie; stłuczone szkło zbierać do twardego, opisanego pojemnika.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy
4. 4.W instruktażu stanowiskowym przećwiczyć krojenie z palcami dłoni przytrzymującej podwiniętymi do środka, obieranie w kierunku od siebie, przenoszenie noża ostrzem w dół przy nodze i niełapanie spadającego noża.Podstawa: § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP
5. 5.Apteczka w kuchni o wyposażeniu ustalonym z lekarzem medycyny pracy (w kuchni zwłaszcza wodoodporne plastry w widocznym kolorze, opatrunki uciskowe i hydrożelowe na oparzenia); na każdej zmianie osoba wyznaczona do pierwszej pomocy, jej imię, nazwisko i telefon wywieszone przy apteczce.Podstawa: § 44 ust. 1–⁠4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 209¹ § 1 Kodeksu pracy; art. 207¹ § 2 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Kaptur lub drzwi zmywarki otwierać dopiero po zakończeniu cyklu i opadnięciu pary, z twarzą z dala od otworu; gorące kosze odstawiać na stół odkładczy do ostygnięcia i nie przenosić kilku koszy naraz.Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Przy zlewie do ręcznego mycia garnków zapewnić baterię z regulacją temperatury wody; garnki przypalone namaczać, zamiast szorować we wrzątku. Wydać rękawice gospodarcze z długim mankietem, chroniące przed gorącą wodą i detergentem.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 39 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Przy gorących naczyniach i urządzeniach zapewnić rękawice lub łapki chroniące przed gorącem (norma EN 407); bluza z długim rękawem i fartuch z bawełny lub mieszanki z przewagą bawełny, a przy zmywaku fartuch wodoodporny.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
4. 4.Garnka z gorącym płynem nie przenosić ręcznie, jeżeli razem z naczyniem waży więcej niż 25 kg (mężczyzna) lub 10 kg (kobieta) – użyć wózka albo przelać chochlą do mniejszych naczyń. Uchwyty garnków na płycie ustawiać do środka.Podstawa: § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych

Środki profilaktyczne

1. 1.W kuchni gaśnica przeznaczona do gaszenia tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych (grupa pożarów F) i koc gaśniczy – na drodze do wyjścia, nie za urządzeniem; pomoc kuchenna wie, gdzie są, i umie ich użyć.Podstawa: § 32 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów; § 32 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
2. 2.W instruktażu omówić zakaz gaszenia płonącego oleju wodą: płonące naczynie przykryć pokrywą lub kocem gaśniczym, wyłączyć urządzenie, przy kuchni gazowej odciąć gaz, naczynia nie przenosić. Przekazać dane osoby wyznaczonej do działań przeciwpożarowych i ewakuacji.Podstawa: § 41 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 207¹ § 1 pkt 3 Kodeksu pracy; art. 209¹ § 1 pkt 2 lit. b Kodeksu pracy
3. 3.Jeżeli pomoc kuchenna myje filtry okapu: robić to według harmonogramu zapisanego przy okapie (przy intensywnym smażeniu co najmniej raz w tygodniu), przy wyłączonym okapie, i zapisywać datę mycia. Ściereczek, kartonów i folii nie odkładać na płyty i przy palnikach.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 8 lit. a rozporządzenie MSWiA z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

Środki profilaktyczne

1. 1.Obwody gniazd i urządzeń w kuchni zabezpieczone wyłącznikami różnicowoprądowymi 30 mA; przycisk TEST sprawdzać raz w miesiącu i zapisywać wynik. Mieć protokół badania instalacji elektrycznej sprzed nie więcej niż 5 lat (w lokalu wynajmowanym – kopię od właściciela lub zarządcy).Podstawa: § 19 pkt 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane
2. 2.Urządzenia myć po odłączeniu od zasilania; nie polewać wodą obudów, gniazd, wtyczek i paneli sterowania zmywarki; nie prowadzić przedłużaczy po mokrej podłodze. Uszkodzone urządzenie wyłączyć, oznaczyć i zgłosić przełożonemu – bez samodzielnych napraw.Podstawa: § 58 ust. 1–⁠3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić obuwie robocze z zakrytymi palcami i piętą oraz podeszwą o potwierdzonej odporności na poślizg (np. oznaczenie SRC), a przy zmywaku – obuwie nieprzemakalne; nie dopuszczać do pracy w klapkach i obuwiu prywatnym.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy; art. 237⁹ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Przy zmywaku i zlewach posadzka antypoślizgowa ze spadkiem do drożnej kratki odpływowej; w miejscach stale mokrych maty lub podesty ażurowe zabezpieczone przed przesuwaniem.Podstawa: § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Rozlane płyny i resztki jedzenia usuwać od razu (zestaw do wycierania przy zmywaku); podłogę odtłuszczać na koniec zmiany; mokrą podłogę oznaczać tablicą ostrzegawczą. Dostawy i odpady od razu odnosić na miejsce, by przejścia były wolne.Podstawa: § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Zebrać aktualne karty charakterystyki wszystkich środków, prowadzić ich spis i trzymać karty w kuchni; na ich podstawie ustalić rękawice, ochronę oczu i postępowanie przy rozlaniu i wpisać je do instrukcji pracy z chemią.Podstawa: § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 41 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Detergent i nabłyszczacz podawać do zmywarki pompą dozującą z kanistra; kanistry wymieniać przez przełożenie lancy ssącej, bez przelewania. Koncentraty rozcieńczać przez stację dozującą lub miarką; jeżeli to możliwe, zastąpić preparaty żrące (H314) łagodniejszymi o podobnej skuteczności.Podstawa: § 6 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 7 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych
3. 3.Rękawice odporne na chemikalia dobrane według karty charakterystyki (np. nitrylowe, z długim mankietem), gogle lub osłona twarzy przy wymianie kanistrów, rozcieńczaniu koncentratów i środkach do pieców w sprayu, fartuch wodoodporny.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 39c rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
4. 4.Nie mieszać środków ze sobą; przed odkamienianiem zmywarki odłączyć dozowanie środka z chlorem i spłukać komorę. Środki przechowywać w oryginalnych, oznakowanych opakowaniach, osobno od żywności, nigdy w butelkach po napojach.Podstawa: § 94 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 94 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
5. 5.Przy zmywarce i przy miejscu przechowywania środków żrących butelka z płynem do płukania oczu albo oczomyjka podłączona do wody.
6. 6.Prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych należą według przepisów do prac szczególnie niebezpiecznych. W tej ocenie przyjęto, że dotyczy to co najmniej prac z preparatami żrącymi lub toksycznymi – takimi, które w karcie charakterystyki mają zwrot H314, H300, H301, H310, H311, H330, H331, H340, H350 lub H360 (także z dodatkowymi literami, np. H350i, H360FD), np. żrący detergent do zmywarki, środek do czyszczenia pieców i grilli, stężony preparat chlorowy, kwasowy odkamieniacz. Wpisać je do zakładowego wykazu prac szczególnie niebezpiecznych i zapewnić przy nich: osobę wyznaczoną do bezpośredniego nadzoru, instruktaż przed pracą (imienny podział pracy, kolejność czynności, zasady bezpieczeństwa przy każdej czynności) oraz dostęp tylko dla osób upoważnionych i poinstruowanych. Pracownicy, którzy je wykonują, odbywają szkolenie okresowe BHP co najmniej raz w roku.Podstawa: § 80 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 81 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 91 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić rękawice gospodarcze z wkładką bawełnianą lub z osobnymi wkładkami bawełnianymi do zmywania ręcznego (wymiana wkładek po przemoczeniu) oraz jednorazowe rękawice nitrylowe bez pudru do pracy z żywnością; wilgotne lub uszkodzone rękawice wymieniać od razu.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Naczynia, pojemniki GN i drobny sprzęt myć w zmywarce, a ręcznie tylko to, czego do zmywarki włożyć nie można.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Przy umywalce łagodne mydło, ręczniki jednorazowe i krem ochronno-regenerujący; pracownik zgłasza przełożonemu zaczerwienienie, swędzenie lub pękanie skóry rąk, a pracodawca kieruje go do lekarza medycyny pracy.Podstawa: art. 233 Kodeksu pracy; § 115 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Umywalka z ciepłą wodą, mydłem i ręcznikami jednorazowymi w strefie produkcji, oddzielna od zlewów do mycia żywności i naczyń; rany na dłoniach zakrywać wodoodpornym opatrunkiem i rękawicą jednorazową.Podstawa: art. 233 Kodeksu pracy; § 11 ust. 1 pkt 2–⁠3 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
2. 2.Odpady w zamykanych pojemnikach otwieranych pedałem, wynoszone co najmniej raz na zmianę; posiłki pracownicy spożywają poza strefą zmywaka i obróbki surowego mięsa.Podstawa: § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
3. 3.Przed rozpoczęciem pracy skierować pracownika na badania do celów sanitarno-epidemiologicznych i nie dopuszczać do pracy z żywnością bez aktualnego orzeczenia; pracownika z przeciwwskazaniami niezwłocznie odsunąć od tej pracy.Podstawa: art. 6 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 pkt 3 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; art. 10 ust. 1 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
4. 4.Przed rozpoczęciem pracy poinformować pracownika, że przy pracy z żywnością w zakładzie żywienia zbiorowego zalecane jest szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A), i zaproponować je na koszt pracodawcy; zapisać datę przekazania informacji i to, czy pracownik skorzystał ze szczepienia.Podstawa: zał. lp. 2 rozporządzenia RM z 3.01.2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych; art. 20 ust. 2–⁠3 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Środki profilaktyczne

1. 1.Wózek platformowy do dostaw i worków, wózek na kosze ze zmywarki i pojemniki GN oraz pojemniki na odpady na kółkach; worki ziemniaków zamawiać w mniejszych opakowaniach albo od razu przesypywać do skrzynek.Podstawa: § 3 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Przestrzegać limitów dla jednej osoby: kobieta 12 kg przy pracy stałej i 20 kg przy dorywczej, mężczyzna 30 kg i 50 kg; przy podnoszeniu powyżej barków kobieta 8 i 14 kg, mężczyzna 21 i 35 kg. Cięższe worki dzielić albo przewozić wózkiem.Podstawa: § 13 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
3. 3.W instruktażu stanowiskowym przećwiczyć podnoszenie z ugiętymi kolanami, z ładunkiem blisko ciała i bez skręcania tułowia oraz podać masę typowych ładunków (worek ziemniaków, kosz naczyń, pełny pojemnik GN).Podstawa: § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych

Środki profilaktyczne

1. 1.Zlew, blat do obróbki i stół przy zmywarce na wysokości dopasowanej do pracownika (dla niższych osób stabilny podest antypoślizgowy); głębokie pojemniki stawiać na podstawie, a nie na podłodze; maty przeciwzmęczeniowe w miejscach stałego stania, poza strefą stale mokrą.Podstawa: § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić miejsce do siedzenia w pobliżu stanowiska na krótkie odpoczynki, a obieranie i krojenie dużych partii wykonywać na siedząco, jeśli pozwala na to stanowisko.Podstawa: § 49 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Zmieniać zadania w czasie zmiany (zmywak – obróbka – wydawanie); duże partie warzyw obierać obieraczką lub kroić maszynowo, jeżeli kuchnia ma takie urządzenie.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Nad zmywarką kapturową i zlewami do gorącej wody sprawny wyciąg lub okap kondensacyjny; przeglądy i czyszczenie wentylacji według instrukcji producenta.Podstawa: § 31 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić napoje dostępne przez całą zmianę, gdy wskaźnik WBGT na zmywaku przekracza 25 °C (wtedy napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy) lub gdy temperatura z powodu upału przekracza 28 °C. Zapewnić zapasową odzież roboczą do zmiany po przemoczeniu.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 1 i 5, ust. 2 rozporządzenia RM z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów; art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Przepis, który wejdzie w życie 11.01.2027: gdy z powodu upału (warunków atmosferycznych) temperatura w kuchni przekroczy 28 °C, pracodawca stosuje rozwiązania techniczne (np. schłodzony nawiew) lub organizacyjne (dodatkowe przerwy, zmywanie dużych partii w chłodniejszych godzinach); rozwiązania organizacyjne ustala po konsultacji z pracownikami (a gdy w firmie nie ma komisji bhp – także po opinii lekarza medycyny pracy), a potem o nich informuje. Górna granica 35 °C z tego przepisu nie dotyczy prac w gastronomii, ale obowiązek działań powyżej 28 °C – tak.Podstawa: § 30a ust. 3 rozporządzenia MRPiPS z 9.07.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 30a – temperatury maksymalne); § 30a ust. 5–⁠8 rozporządzenia MRPiPS z 9.07.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 30a – temperatury maksymalne)
4. 4.Jeżeli pracownicy skarżą się na przegrzanie przy zmywaku albo pracuje tam pracownik młodociany lub kobieta w ciąży, zlecić pomiar mikroklimatu (temperatura, wilgotność, WBGT) akredytowanemu laboratorium i uwzględnić wynik w tej ocenie.Podstawa: art. 227 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Grafik ogłaszany z wyprzedzeniem, zapewniający co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku na dobę i 35 godzin w tygodniu; przerwa co najmniej 15 minut przy dniówce od 6 godzin i druga przy dniówce dłuższej niż 9 godzin.Podstawa: art. 132 § 1 Kodeksu pracy; art. 133 § 1 Kodeksu pracy; art. 134 § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Ustalić, od kogo pomoc kuchenna przyjmuje polecenia na zmianie (np. szef zmiany lub kucharz), i obsadę zmywaka dopasować do liczby wydawanych posiłków.
3. 3.Ustalić, komu pracownik zgłasza konflikt lub niewłaściwe zachowanie (np. krzyk, poniżanie), także poza bezpośrednim przełożonym, i reagować na każde zgłoszenie.Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy