Ocena ryzyka zawodowego – barman / barmanka

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić obuwie robocze z zakrytymi palcami i piętą oraz podeszwą o potwierdzonej odporności na poślizg (np. oznaczenie SRC); nie dopuszczać do pracy za barem w klapkach ani na wysokim obcasie.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy; art. 237⁹ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Za barem i przy zmywarce położyć maty ażurowe lub podesty, po których woda spływa pod spód, zabezpieczone przed przesuwaniem; maty myć i suszyć po zamknięciu lokalu.Podstawa: § 16 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Rozlane napoje i rozsypany lód zbierać od razu (ścierka, mop i szufelka trzymane za barem); kostkarkę i pojemnik na lód ustawić tak, by nabierając lód nie przenosić go nad przejściem.Podstawa: § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
4. 4.Przejście za barem utrzymywać wolne: kegi, skrzynki i kosze ze szkłem odstawiać na wyznaczone miejsca poza przejściem, puste butelki od razu wynosić do magazynu.Podstawa: § 16 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
5. 5.Za barem, na zapleczu i na drodze do magazynu napojów zapewnić stałe oświetlenie robocze niezależne od oświetlenia nastrojowego sali (np. podświetlenie blatu roboczego i podłogi za barem).Podstawa: § 26 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Lód nabierać wyłącznie szufelką do lodu, nigdy szklanką; gdy w pojemniku z lodem lub w kostkarce stłucze się szkło, wybrać i wyrzucić cały lód, a pojemnik umyć.
2. 2.Szkło wyszczerbione lub pęknięte od razu wycofywać; kieliszki polerować trzymając za czaszę, nie za nóżkę, i bez nadmiernego nacisku; nie wkładać kilku szklanek naraz do zlewu ani do pojemnika z wodą.
3. 3.Za barem trzymać szczotkę, szufelkę i twardy, oznaczony pojemnik na stłuczone szkło; stłuczki nie zbierać dłonią ani nie wrzucać do worka na odpady.
4. 4.Butelki otwierać otwieraczem, nie o krawędź lady ani nożem; wino musujące otwierać z korkiem skierowanym od ludzi, przytrzymując go przez serwetkę; nie otwierać butelek ciepłych ani wstrząśniętych.
5. 5.Owoce kroić ostrym nożem na stabilnej desce z podkładką antypoślizgową; nóż odkładać do osłony lub listwy, nie zostawiać go w zlewie ani pod ścierką.Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
6. 6.Apteczka za barem lub na zapleczu, o wyposażeniu uzgodnionym z lekarzem medycyny pracy (w barze praktycznie: opatrunki na rany cięte, plastry wodoodporne, opatrunki hydrożelowe na oparzenia), i wyznaczona osoba do pierwszej pomocy na każdej zmianie.Podstawa: § 44 ust. 1–⁠3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 209¹ § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Drzwi lub kaptur zmywarki otwierać dopiero po zakończeniu cyklu i opadnięciu pary, z twarzą z dala od otworu; kosz ze szkłem odstawiać do ostygnięcia, gorącego szkła nie napełniać od razu lodem (pęka).Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Gorące napoje podawać na spodku lub w szklance z uchwytem, nie napełniać „pod korek”; kto niesie coś gorącego za barem, uprzedza głosem osoby obok.Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Gniazda za barem, na zapleczu i w piwnicy z instalacją do piwa zabezpieczone wyłącznikami różnicowoprądowymi 30 mA (przycisk TEST sprawdzany raz w miesiącu); gniazda nad blatem roboczym umieszczone poza zasięgiem rozprysków.Podstawa: § 19 pkt 3 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
2. 2.Mieć w lokalu aktualny protokół badania instalacji elektrycznej (wykonywanego co najmniej raz na 5 lat przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami). Jeżeli lokal jest wynajmowany, uzyskać kopię od właściciela lub zarządcy budynku; w razie braku protokołu – zlecić badanie.Podstawa: art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane
3. 3.Kostkarkę, chłodziarki i inne urządzenia czyścić po wyłączeniu i wyjęciu wtyczki, przecierając wilgotną ściereczką, bez polewania wodą; urządzeń z uszkodzonym przewodem lub wtyczką nie używać – wyłączyć, oznaczyć i zgłosić.Podstawa: § 58 ust. 1–⁠3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 60 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Butle z gazem do piwa ustawiać pionowo i przypinać łańcuchem lub obejmą do ściany albo stojaka; zapasowe butle – z nakręconym kołpakiem, z dala od źródeł ciepła.Podstawa: § 93 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.W pomieszczeniu z butlami i kegami (piwnica, chłodnia na beczki, zamknięta szafka pod ladą o małej kubaturze) zamontować czujnik CO₂ z alarmem dźwiękowym i świetlnym widocznym przed wejściem oraz zapewnić wentylację przy podłodze.Podstawa: § 97 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Butle z CO₂ są przenośnymi zbiornikami ciśnieniowymi objętymi dozorem technicznym. Przyjmować od dostawcy gazu tylko butle nieuszkodzone, z czytelnym oznakowaniem i datą badania, której termin nie minął; nie napełniać i nie naprawiać butli ani zaworów we własnym zakresie. Reduktor i przewody gazowe sprawdzać i wymieniać zgodnie z instrukcją producenta instalacji.Podstawa: § 1 pkt 1 lit. e rozporządzenie RM z 7.12.2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu
4. 4.Butle wymieniają tylko wyznaczone, przeszkolone osoby pełnoletnie: zakręcić zawór butli, zdjąć reduktor, po podłączeniu nowej butli sprawdzić szczelność (np. wodą z mydłem, nigdy płomieniem). Przy alarmie czujnika lub objawach (duszność, ból głowy, zawroty) natychmiast wyjść i nie wracać przed przewietrzeniem pomieszczenia; po osobę nieprzytomną nie wchodzić do nieprzewietrzonego pomieszczenia – dzwonić 112.Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 29 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy
5. 5.Jeżeli barman zmienia butle lub kegi w piwnicy sam (np. przed otwarciem lub po zamknięciu lokalu), ustalić sposób meldowania się: informuje inną osobę na zmianie lub przełożonego telefonicznie przed zejściem i po powrocie; ustalić, co robi odbierający, gdy meldunku nie ma.Podstawa: § 43 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Zlecić akredytowanemu laboratorium pomiar hałasu na stanowisku barmana w typowy wieczór z muzyką (pomiar obejmuje całą zmianę) i powtarzać go po zmianie nagłośnienia lub układu sali. Wynik porównać z progiem działania 80 dB i wartością dopuszczalną 85 dB (dla 8-godzinnej zmiany), wpisać do oceny ryzyka i omówić z pracownikami. Do czasu wyniku przyjąć, że w klubie i przy muzyce na żywo próg działania jest przekroczony.Podstawa: § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; zał. rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; zał. nr 2 NDS; § 10 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne
2. 2.Głośniki skierować od baru i w stronę parkietu, ustawić ogranicznik poziomu nagłośnienia, którego nie może zmienić DJ ani zespół, a jeżeli to możliwe – ekran akustyczny przy barze i materiały dźwiękochłonne na suficie i ścianach.Podstawa: § 5 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne
3. 3.Rotować pracowników między barem przy parkiecie a barem lub pracą w cichszej części lokalu; przerwy spędzać w pomieszczeniu z dala od muzyki; zamówienia przyjmować także przez kartkę lub terminal, aby nie krzyczeć.Podstawa: § 5 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; § 7 ust. 2 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne
4. 4.Udostępnić ochronniki słuchu (najlepiej wkładki o płaskiej charakterystyce tłumienia, które pozwalają rozumieć mowę), gdy hałas przekracza 80 dB; przy 85 dB i więcej nadzorować ich noszenie.Podstawa: § 6 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne
5. 5.W skierowaniu na badania podać hałas (z wynikiem pomiaru, gdy już jest), aby lekarz mógł zlecić badanie słuchu.Podstawa: zał. nr 1 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich pracowników

Środki profilaktyczne

1. 1.Zebrać karty charakterystyki wszystkich środków używanych przy barze i na ich podstawie ustalić rękawice, ochronę oczu i postępowanie przy rozlaniu; uwzględnić je w instrukcji.Podstawa: § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MZ z 30.12.2004 r. w sprawie BHP związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych; § 41 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Przy wymianie kanistrów w zmywarce, rozcieńczaniu i czyszczeniu ekspresu: rękawice nitrylowe lub inne wskazane w karcie charakterystyki, okulary ochronne.Podstawa: art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 39c rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Nie mieszać środków; przechowywać je w oryginalnych, oznakowanych opakowaniach z dala od napojów, syropów i lodu, nigdy w butelkach po napojach.Podstawa: § 94 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 94 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
4. 4.Prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych należą według przepisów do prac szczególnie niebezpiecznych. W tej ocenie przyjęto, że dotyczy to co najmniej prac z preparatami żrącymi lub toksycznymi – takimi, które w karcie charakterystyki mają zwrot H314, H300, H301, H310, H311, H330, H331, H340, H350 lub H360 (także z dodatkowymi literami, np. H350i, H360FD), np. żrący środek do mycia instalacji piwnej, stężony preparat chlorowy, kwasowy odkamieniacz, żrący detergent do zmywarki lub tabletki do czyszczenia ekspresu. Wpisać je do zakładowego wykazu prac szczególnie niebezpiecznych i zapewnić przy nich: osobę wyznaczoną do bezpośredniego nadzoru, instruktaż przed pracą (imienny podział pracy, kolejność czynności, zasady bezpieczeństwa przy każdej czynności) oraz dostęp tylko dla osób upoważnionych i poinstruowanych. Pracownicy, którzy je wykonują, odbywają szkolenie okresowe BHP co najmniej raz w roku.Podstawa: § 80 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 81 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 91 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Umywalka do mycia rąk za barem lub na zapleczu, oddzielna od zlewu do szkła, z ciepłą wodą, mydłem i ręcznikami jednorazowymi; płyn do dezynfekcji rąk przy kasie.Podstawa: art. 233 Kodeksu pracy; § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
2. 2.Do sprzątania wymiocin i innych wydzielin – zestaw z rękawicami jednorazowymi, środkiem dezynfekującym i workiem na odpady; po sprzątaniu umyć ręce.Podstawa: § 11 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
3. 3.Przed rozpoczęciem pracy poinformować pracownika, że przy podawaniu żywności i napojów w zakładzie żywienia zbiorowego (bar, pub, klub, restauracja) zalecane jest szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A), i zaproponować je na koszt pracodawcy – pracodawca pokrywa koszt szczepienia i szczepionki. Zapisać datę przekazania informacji oraz to, czy pracownik skorzystał ze szczepienia.Podstawa: zał. lp. 2 rozporządzenia RM z 3.01.2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych; art. 20 ust. 2–⁠3 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Środki profilaktyczne

1. 1.Przestrzegać limitów dla jednej osoby: kobieta 12 kg przy pracy stałej i 20 kg przy dorywczej, mężczyzna 30 kg i 50 kg. Praca dorywcza to przenoszenie nie częściej niż 4 razy na godzinę i łącznie nie dłużej niż 4 godziny na dobę. Skrzynki cięższe od limitu rozładowywać częściowo albo przewozić wózkiem.Podstawa: § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
2. 2.Kegi przewozić wózkiem do beczek lub zjazdem, a podłączać je w miejscu ustawienia, bez podnoszenia na półki. Pełnego kega 50 l (ponad 60 kg) nikt nie podnosi ręcznie. Pełnego kega 30 l (ok. 40 kg) kobieta nie podnosi ręcznie wcale, a mężczyzna tylko dorywczo. Ręczne przetaczanie – tylko po równej, twardej i gładkiej nawierzchni: do 200 kg na mężczyznę i 80 kg na kobietę, bez wtaczania na pochylnie cięższych niż 50 kg (mężczyzna) i 20 kg (kobieta).Podstawa: § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 16 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Zapas napojów za barem trzymać na wysokości od kolan do barków; najcięższe skrzynki na najniższych półkach regału; dostawy zamawiać tak, by nie składować skrzynek na podłodze za barem.Podstawa: § 70 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
4. 4.W instruktażu przećwiczyć podnoszenie skrzynek z ugiętymi kolanami i ładunkiem przy ciele, przetaczanie kega na krawędzi i obsługę wózka do beczek.Podstawa: § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych

Środki profilaktyczne

1. 1.Zapewnić miejsce do siedzenia na zapleczu i przerwy uwzględnione w grafiku: co najmniej 15 minut przy dniówce od 6 godzin i dodatkowe 15 minut przy dniówce dłuższej niż 9 godzin.Podstawa: § 49 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 134 § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Za barem maty przeciwzmęczeniowe (ażurowe, odporne na wodę); obuwie robocze z amortyzującą podeszwą.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Najczęściej używane butelki, szkło i lód ułożyć w zasięgu rąk na wysokości blatu (stacja barmańska); po butelki z wysokich półek sięgać ze stabilnego stopnia, nie ze skrzynki.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Spisać i omówić z pracownikami procedurę postępowania z agresywnym lub nietrzeźwym gościem: kto decyduje o odmowie sprzedaży, jak spokojnie odmówić, kiedy wezwać ochronę lub Policję (112); barman nie interweniuje fizycznie i nie wychodzi zza baru do bijących się gości.Podstawa: art. 207¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy
2. 2.Monitoring baru i wejścia; przycisk napadowy albo telefon z zapisanym numerem ochrony i 112 w zasięgu ręki za barem; bar zaprojektowany tak, by gość nie mógł swobodnie wejść za ladę.
3. 3.Na imprezach masowych, koncertach i w ogródku przy dużym tłoku podawać napoje w kubkach z tworzywa lub szkle hartowanym; puste szkło na bieżąco zbierać z sali i parkietu.
4. 4.Zamykać lokal co najmniej we dwoje. Ustalić kwotę gotówki w kasie, powyżej której nadwyżkę przenosi się do sejfu; utarg liczyć na zapleczu, nie przy barze.
5. 5.Każdy incydent zapisywać i omawiać; po napaści zapewnić pracownikowi pomoc (w tym kontakt z psychologiem) i przeanalizować ocenę ryzyka.Podstawa: art. 234 § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Wpisać do regulaminu pracy (albo pisemnych zasad pracy, jeżeli regulaminu nie ma) zakaz spożywania alkoholu w czasie pracy, także napojów stawianych przez gości; smak napojów sprawdzać bez połykania (np. kroplą na słomce), a nowe receptury testować poza czasem pracy.
2. 2.Nie dopuszczać do pracy osoby, co do której jest uzasadnione podejrzenie, że przyszła po użyciu alkoholu albo piła alkohol w czasie pracy; poinformować ją o podstawie niedopuszczenia. Jeżeli pracodawca chce prowadzić kontrolę trzeźwości (alkomat z ważną kalibracją), ustala jej zasady w regulaminie pracy lub obwieszczeniu i informuje pracowników co najmniej 2 tygodnie wcześniej.Podstawa: art. 22¹ᵈ § 1–⁠2 Kodeksu pracy; art. 22¹ᶜ § 1, 4, 10 i 11 Kodeksu pracy
3. 3.Zapewnić barmanom bezpłatną wodę i napoje bezalkoholowe dostępne za barem przez całą zmianę.Podstawa: § 112 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Obsadę baru planować według rezerwacji, imprez i doświadczenia z poprzednich tygodni; na imprezy z biletami i koncerty – dodatkowa osoba za barem lub do zbierania szkła.
2. 2.Skargi gości i spory o rachunek przejmuje kierownik zmiany, a nie barman; jasne zasady rozliczania kasy i podziału napiwków.
3. 3.Ustalić, komu pracownik zgłasza konflikt lub niewłaściwe zachowanie przełożonego, współpracownika albo gościa, i reagować na każde zgłoszenie.Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy
4. 4.Grafik ogłaszany z wyprzedzeniem, zapewniający co najmniej 11 godzin odpoczynku na dobę i 35 godzin w tygodniu.Podstawa: art. 132 § 1 Kodeksu pracy; art. 133 § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Ustalić w regulaminie lub rozkładzie czasu pracy porę nocną (8 kolejnych godzin między 21:00 a 7:00) i ustalić, kto jest „pracującym w nocy” (co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej w każdej dobie albo co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną). Za każdą godzinę w porze nocnej wypłacać dodatek 20% stawki godzinowej z minimalnego wynagrodzenia.Podstawa: art. 151⁷ § 1–⁠2 Kodeksu pracy; art. 151⁸ § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Zmiany układać z co najmniej 11 godzinami odpoczynku między nimi; dobra praktyka: nie więcej niż 3 noce z rzędu i stałe dni wolne po serii nocy.Podstawa: art. 132 § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Umożliwić bezpieczny powrót po zamknięciu lokalu (np. zamówienie taksówki, wychodzenie razem z innym pracownikiem).
4. 4.Wpisać pracę w porze nocnej na skierowanie na badania lekarskie.Podstawa: art. 229 § 4a Kodeksu pracy