Ocena ryzyka zawodowego – ratownik wodny

Środki profilaktyczne

1. 1.Do pracy dopuszczać tylko ratownika wodnego spełniającego wymagania ustawy: wiedza i umiejętności z ratownictwa wodnego i technik pływackich, co najmniej jedna kwalifikacja przydatna w ratownictwie wodnym, wymagania dla ratownika z ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym (ważne zaświadczenie o ukończeniu kursu kwalifikowanej pierwszej pomocy) albo kwalifikacje lekarza systemu, pielęgniarki systemu lub ratownika medycznego realizujących doskonalenie zawodowe oraz zatrudnienie lub członkostwo w podmiocie uprawnionym do wykonywania ratownictwa wodnego. Kopie dokumentów i datę ważności zaświadczenia trzymać w aktach i pilnować jego odnowienia.Podstawa: art. 15a ust. 1 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych; art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8.09.2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym
2. 2.Liczba ratowników na zmianie co najmniej według przepisów: pływalnia z niecką do 25 m – jeden, 25–⁠50 m – dwóch, powyżej 50 m – trzech, inne obiekty z nieckami – co najmniej jeden, kąpielisko śródlądowe – na każde 100 m linii brzegowej jeden ratownik od strony lądu i jeden od strony wody. Przy dużej liczbie kąpiących się, zjeżdżalniach i grupach dzieci obsadę zwiększyć, tak aby ratownik wchodzący do wody miał asekurację drugiej osoby na brzegu.Podstawa: § 2 rozporządzenia MSW z 23.01.2012 r. w sprawie minimalnej liczby ratowników wodnych; art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych
3. 3.Sprzęt ratunkowy w liczbie wymaganej dla obiektu (na pływalni: koła z linką lub pasy ratownicze i żerdzie o długości co najmniej 4 m – po dwa przy niecce do 50 m, po cztery przy dłuższej; na kąpielisku dodatkowo łodzie, rzutki i zestaw do nurkowania dla każdego ratownika) rozmieszczony przy stanowiskach i sprawdzany przed otwarciem obiektu.Podstawa: § 2 rozporządzenia MSW z 27.02.2012 r. w sprawie wyposażenia wyznaczonych obszarów wodnych; art. 16 pkt 2 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych
4. 4.Zasada akcji przyjęta w obiekcie i ćwiczona: najpierw pomoc z brzegu (żerdź, koło, rzutka), do wody z pasem lub bojką ratowniczą, nie podpływać do aktywnie tonącego bez sprzętu, skok do wody tylko w miejscu o znanej głębokości; drugi ratownik lub wyznaczony pracownik wzywa pomoc i przejmuje nadzór nad niecką. Procedurę zapisać w instrukcji obiektu.Podstawa: § 41 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 13 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych
5. 5.Ćwiczenia akcji ratowniczej (holowanie, wydobycie na brzeg, wydobycie z podejrzeniem urazu kręgosłupa na desce) prowadzić z całą obsadą obiektu co najmniej raz na kwartał i po każdej zmianie obsady; zapisywać je w dokumentacji obiektu. Częstotliwość to przyjęcie tej oceny – przepisy jej nie określają.
6. 6.Akcje ratownicze w wodzie wpisać do zakładowego wykazu prac szczególnie niebezpiecznych (prace o zwiększonym zagrożeniu) i ustalić dla nich: kto kieruje akcją, kto asekuruje z brzegu i wzywa pomoc, jak zamyka się nieckę na czas akcji.Podstawa: § 80 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 81 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Posadzka wokół niecek antypoślizgowa, ze spadkiem do odpływu; miejsca, w których woda stoi, zgłaszać do naprawy; maty antypoślizgowe przy stanowiskach i zejściach.Podstawa: § 16 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Zapewnić obuwie basenowe z podeszwą antypoślizgową, łatwe do zrzucenia przed wejściem do wody, oraz odzież roboczą w kolorze odróżniającym ratownika.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy; art. 237⁹ § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Do akcji podchodzić szybkim krokiem najkrótszą drogą bez przeszkód; drogi dojścia do stanowisk i sprzętu utrzymywać wolne od sprzętu pływackiego i rzeczy klientów.Podstawa: § 45 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP

Środki profilaktyczne

1. 1.Stanowisko, którego podest znajduje się wyżej niż 1 m nad posadzką lub ziemią, wyposażyć w balustradę (poręcz na wysokości co najmniej 1,1 m, krawężnik co najmniej 0,15 m i poprzeczka) lub inne zabezpieczenie przed upadkiem oraz w stabilne schodki lub drabinkę z poręczami i szczeblami antypoślizgowymi; stanowisko przytwierdzone lub obciążone przed przewróceniem.Podstawa: § 105 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 106 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Ze stanowiska schodzić przodem do schodków, trzymając się poręczy; skok z wieży do wody tylko tam, gdzie głębokość jest znana i wystarczająca – ustalić to w procedurze obiektu.Podstawa: § 8b ust. 3 pkt 1 rozporządzenia MG z 30.10.2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących BHP w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy; art. 16 pkt 3 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych

Środki profilaktyczne

1. 1.Zestaw tlenowy obsługiwać zgodnie z instrukcją producenta: reduktora i zaworu nie dotykać tłustymi dłońmi ani nie smarować, nie używać w pobliżu ognia i papierosów, butlę przechowywać w torbie lub uchwycie zabezpieczającym przed upadkiem, z dala od grzejników; ciśnienie w butli i stan masek sprawdzać przy codziennym przeglądzie.Podstawa: § 3 ust. 1–⁠2 i zał. rozporządzenia MSW z 27.02.2012 r. w sprawie wyposażenia wyznaczonych obszarów wodnych; § 41 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Tlen podaje tylko ratownik przeszkolony w tlenoterapii biernej w ramach kursu kwalifikowanej pierwszej pomocy.Podstawa: art. 14 pkt 1 i 6 ustawy z 8.09.2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym

Środki profilaktyczne

1. 1.Przy każdym zestawie ratowniczym rękawiczki jednorazowe, maski ochronne i maseczka do sztucznego oddychania lub worek samorozprężalny z maską twarzową – resuscytacji nie prowadzić usta–usta bez maseczki; czerwony worek na odpady medyczne.Podstawa: § 3 ust. 1 i zał. rozporządzenia MSW z 27.02.2012 r. w sprawie wyposażenia wyznaczonych obszarów wodnych; art. 237⁶ § 1 Kodeksu pracy; § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
2. 2.Pisemna procedura na wypadek kału lub wymiocin w wodzie: zamknięcie niecki, usunięcie zanieczyszczenia siatką w rękawicach, dezynfekcja, zapis w dokumentacji obiektu z datą i godziną oraz powiadomienie inspektora sanitarnego przez zarządzającego pływalnią.Podstawa: § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie MZ z 9.11.2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach; § 11 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 6 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
3. 3.Pisemna procedura po kontakcie z krwią (zachlapanie oczu lub ust, skaleczenie przy udzielaniu pomocy): umyć lub przepłukać miejsce, zgłosić przełożonemu i tego samego dnia – najlepiej w ciągu 2 godzin – zgłosić się do szpitalnej izby przyjęć lub lekarza; zdarzenie zapisać.Podstawa: § 11 ust. 1 pkt 6, ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy
4. 4.Przed rozpoczęciem pracy (kontakt z krwią, wydalinami i wydzielinami przy udzielaniu pierwszej pomocy) poinformować o zalecanym szczepieniu przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i zaproponować je – koszt szczepienia i szczepionki ponosi pracodawca; zapisać datę informacji i decyzję pracownika.Podstawa: zał. lp. 1 rozporządzenia RM z 3.01.2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych; art. 20 ust. 2–⁠3 ustawy z 5.12.2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
5. 5.Natrysk, umywalka z mydłem i środek do dezynfekcji rąk dla ratowników; odzież robocza prana przez pracodawcę (odzieży zabrudzonej krwią nie powierzać do prania pracownikowi); klapki do natrysków i szatni.Podstawa: art. 233 Kodeksu pracy; art. 237¹⁰ § 2 Kodeksu pracy; § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MZ z 22.04.2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Wentylacja hali basenowej sprawna i regulowana zgodnie z dokumentacją (dopływ świeżego powietrza, przegląd okresowy); przy wyraźnym zapachu chloru lub skargach na pieczenie oczu – zgłoszenie do technika i sprawdzenie wentylacji oraz uzdatniania.Podstawa: § 32 ust. 1–⁠2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
2. 2.Chlor związany mierzyć w wodzie co najmniej raz na dobę, a chlor wolny, pH, potencjał redox i temperaturę co najmniej co 4 godziny w czasie użytkowania pływalni (pierwszy pomiar przed otwarciem) i wyniki dokumentować; przy przekroczeniu – działania naprawcze w uzdatnianiu (to obowiązek zarządzającego pływalnią, który chroni też powietrze, którym oddycha ratownik).Podstawa: § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MZ z 9.11.2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach
3. 3.Egzekwować obowiązek kąpieli pod natryskiem i korzystania z toalety przed wejściem do niecki (mniej potu i moczu w wodzie to mniej chloramin); stanowiska ratowników z dala od miejsc, w których woda się przelewa i rozpryskuje (np. atrakcje z biczami wodnymi), jeżeli nie ogranicza to widoczności niecki.Podstawa: art. 16 pkt 7 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych
4. 4.Na skierowaniu na badania wpisać pracę w powietrzu hali basenowej (produkty chlorowania wody), aby lekarz ocenił drogi oddechowe; ratownik z astmą lub nawracającym zapaleniem spojówek informuje lekarza medycyny pracy. Dla trichloraminy nie ma najwyższego dopuszczalnego stężenia w polskich przepisach – ocena opiera się na stanie wentylacji i objawach.Podstawa: art. 229 § 4a Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Zlecić pomiar hałasu na stanowiskach ratowników (w obiekcie z atrakcjami wodnymi – w godzinach największego ruchu i przy włączonych atrakcjach) i porównać wynik z wartościami dopuszczalnymi; w nowym obiekcie pierwszy pomiar w ciągu 30 dni od rozpoczęcia działalności.Podstawa: § 3 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; § 3 rozporządzenia MZ z 2.02.2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
2. 2.Ochronników słuchu ratownik na stanowisku nie używa, bo musi słyszeć wołanie o pomoc – dlatego ograniczać hałas u źródła: muzyka ściszana lub wyłączana przy zajęciach i dużym ruchu, sygnał alarmowy słyszalny w całej hali, ustalone znaki ręką między ratownikami.Podstawa: § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne; § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia MSW z 27.02.2012 r. w sprawie wyposażenia wyznaczonych obszarów wodnych
3. 3.Przy remoncie lub wymianie sufitu stosować materiały dźwiękochłonne odporne na wilgoć, ograniczające pogłos hali.Podstawa: § 5 ust. 1 rozporządzenia MGiP z 5.08.2005 r. w sprawie BHP przy pracach związanych z narażeniem na hałas lub drgania mechaniczne

Środki profilaktyczne

1. 1.Poszkodowanego wydobywać z wody i przenosić zespołowo (co najmniej dwie osoby, z deską lub noszami), a w obiekcie z jednym ratownikiem wyznaczyć i przeszkolić pracowników kasy lub obsługi do pomocy przy wydobyciu.Podstawa: § 3 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych
2. 2.Liny torowe zwijać na bęben z kółkami, a sprzęt przewozić wózkiem; przestrzegać limitów przy pracy stałej: kobieta 12 kg, mężczyzna 30 kg.Podstawa: § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych; § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Przed dopuszczeniem do pracy przeszkolić z bezpiecznego wydobywania poszkodowanego z wody i przenoszenia na desce oraz z prawidłowego podnoszenia ciężarów.Podstawa: § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ręcznych prac transportowych

Środki profilaktyczne

1. 1.Woda do picia dostępna przy stanowisku; jeżeli pomiar mikroklimatu w hali wykaże mikroklimat gorący (WBGT powyżej 25 °C), a w upalne dni przy temperaturze powyżej 28 °C – napoje chłodne w ilości zaspokajającej potrzeby.Podstawa: § 112 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; § 4 ust. 1 pkt 1 i 5, ust. 2 rozporządzenia RM z 28.05.1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów
2. 2.Odzież robocza przewiewna, z krótkim rękawem, dostosowana do hali; najcieplejsze stanowiska obsadzać przed przerwą, a przerwy spędzać w chłodniejszym pomieszczeniu.Podstawa: art. 237⁷ § 1 Kodeksu pracy
3. 3.Od 11 stycznia 2027 r.: gdy temperatura w pomieszczeniach z powodu pogody przekroczy 28 °C, a na otwartej przestrzeni 25 °C, stosować rozwiązania techniczne lub organizacyjne (np. krótsze dyżury przy niecce, częstsze zmiany, zadaszenie stanowisk), ustalone po konsultacji z pracownikami w komisji bhp, a gdy jej nie ma – z pracownikami lub ich przedstawicielami i po opinii lekarza medycyny pracy; potem poinformować o nich pracowników. W tej ocenie przyjęto, że pływalnia, aquapark i kąpielisko prowadzą działalność w zakresie wypoczynku, więc górna granica temperatury z ust. 1 ich nie dotyczy (ust. 8 w zw. z art. 151¹⁰ pkt 9 lit. h KP); sama akcja ratownicza w celu ochrony życia lub zdrowia jest wyłączona niezależnie od rodzaju obiektu (art. 151¹⁰ pkt 1 KP); obiekt wyłącznie sportowy sprawdza to osobno i wtedy obowiązuje także zakaz pracy z ust. 2.Podstawa: § 30a ust. 2–⁠8 rozporządzenia MRPiPS z 9.07.2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP (§ 30a – temperatury maksymalne)

Środki profilaktyczne

1. 1.Ustalić w regulaminie pracy ratowników najdłuższy nieprzerwany dyżur przy niecce, rotację stanowisk i przerwy z dala od wody; w tej ocenie przyjęto – za zaleceniami brytyjskimi – najwyżej 60 minut nieprzerwanej obserwacji (wyjątkowo do 90 minut), po których następuje zmiana stanowiska lub przerwa.Podstawa: § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP; art. 134 § 1 Kodeksu pracy
2. 2.Rozmieścić stanowiska tak, by cała niecka była widoczna (bez martwych pól za filarami i atrakcjami); ograniczyć olśnienie i odbicia od tafli – rolety lub folie na oknach, okulary z polaryzacją dla ratowników.Podstawa: art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych; § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP
3. 3.Po akcji zakończonej śmiercią lub ciężkim urazem odsunąć ratownika od dalszego dyżuru tego dnia, przeprowadzić rozmowę omówieniową i wskazać możliwość pomocy psychologicznej; grafik z co najmniej 11 godzinami odpoczynku na dobę i 35 w tygodniu.Podstawa: art. 132 § 1 Kodeksu pracy; art. 133 § 1 Kodeksu pracy

Środki profilaktyczne

1. 1.Ustalić procedurę: osoby nietrzeźwej lub pod wpływem środka odurzającego nie wpuszczać do strefy kąpieli albo wezwać ją do jej opuszczenia (zarządzający lub upoważniona osoba), przy odmowie lub agresji – wezwanie ochrony obiektu lub Policji; ratownik nie interweniuje fizycznie sam.Podstawa: art. 6 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych; art. 16 pkt 7 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych
2. 2.Ustalić, komu ratownik zgłasza agresję lub niewłaściwe zachowanie klienta, reagować na każde zgłoszenie i wpisywać zdarzenia do dokumentacji obiektu.Podstawa: art. 94³ § 1 Kodeksu pracy; art. 16 pkt 9–⁠10 ustawy z 18.08.2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych